Γράφει ο Ιερομόναχος Πάμφιλος (Οσόκιν)
Τον Αύγουστο του 2023 η Ιερά Σύνοδος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας συμπεριέλαβε στο Αγιολόγιό της, τα ονόματα των Αγίων που Αγιοκατατάχτηκαν & δοξάστηκαν τον Μάιο του 2023 από την Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία —και συγκεκριμένα τους Αγίους Μάρτυρες της Σερβικής Ιερά Μονής Ζιτομίσλιτς (Житомислич, Επισκοπή Ζαχουμίου-Ερζεγοβίνης) — Ηγούμενου Κωνσταντίνου (Βουτσούρεβιτς, 1908-1941), των εγκαταβιούντων στην Ιερά Μονή Ιερομόναχων Δοσιθέου (Βουκίτσεβιτς, 1915-1941) και του μοναχού Μακαρίου (Πεγιάκ, 1915-1941), του δόκιμου μοναχού (υποτακτικού) Μλάντεν Σάρεν (1922-1941), του γραμματέως του επισκοπικού δικαστηρίου, Πρωτοδιακόνου Βλαδίμηρου Τσέγιοβιτς (1904-1941) και των απόφοιτων του Ιεροδιδασκαλείου Μάρκο Προντάνοβιτς († 1941) και Μπράνκο Μπιλάνοβιτς (1920-1941). Η ιστορία της Ομολογίας & του Μαρτυρίου τους είναι μια από τις σημαντικότερες σελίδες του πολύτομου Μαρτυρολογίου του αδελφικού Ορθόδοξου Σερβικού λαού.
Μετά τη ίδρυση του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, το 1941, ξεκίνησε στα κατεχόμενα εδάφη του μια προσχεδιασμένη μαζική γενοκτονία των Ορθοδόξων Σέρβων, οι οποίοι αποτελούσαν περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της χώρας. Οι νέες αρχές εξουσίας των Ρωμαιοκαθολικών φασιστών Ουστάσι (που συμμάχησαν με τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής) υιοθέτησαν μια σειρά από ρατσιστικούς νόμους που έκαναν διακρίσεις εις βάρος των άλλων εθνικοθρησκευτικών μειονοτήτων, κυρίως όμως εναντίον των Ορθόδοξων Σέρβων.
Στις 17 Απριλίου θεσπίστηκε ο νόμος «για την προστασία του λαού και του κράτους», στις 25 Απριλίου – ο νόμος «για την απαγόρευση του κυριλλικού αλφαβήτου», στις 30 Απριλίου – ο νόμος «για την προστασία του άριου αίματος και της τιμής του Κροατικού λαού», και ο νόμος «ο σχετικός με τη φυλετική ταυτότητα» κ.λπ. Οι Ορθόδοξοι Σέρβοι διατάχθηκαν να φορούν περιβραχιόνια με το γράμμα «Π», που σήμαινε «Православный» («Ορθόδοξος»).
Την ημέρα της επίθεσης της Ναζιστικής Γερμανίας στην Σοβιετική Ένωση, στις 22 Ιουνίου 1941, στην πόλη Γκόσπιτς της σημερινής Κροατίας, ο Υπουργός Θρησκευτικών Υποθέσεων και Παιδείας του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας (των Ουστάσι), Μίλε Μπούντακ, έκανε μια ομιλία στην οποία κατέστησε πολύ σαφές, το τι περίμενε τους Ορθόδοξους Σέρβους οι οποίοι βρέθηκαν στην επικράτεια του νεοσύστατου φασισιστικού κράτους των Ρωμαιοκαθολικών Ουστάσι. Είπε:
«Ένα μέρος των Σέρβων θα το εξολοθρεύσουμε, ένα άλλο θα εκδιώξουμε, ενώ τους υπόλοιπους θα προσηλυτίσουμε στην Καθολική πίστη και θα τους μετατρέψουμε σε Κροάτες.
«Ένα μέρος των Σέρβων θα το εξολοθρεύσουμε, ένα άλλο θα εκδιώξουμε, ενώ τους υπόλοιπους θα προσηλυτίσουμε στην Καθολική πίστη και θα τους μετατρέψουμε σε Κροάτες. Με αυτόν τον τρόπο, τα ίχνη τους, σύντομα θα χαθούν και αυτό που απομείνει από αυτούς, θα είναι μόνο μια κακή ανάμνηση.»
Στη συνέχεια πρόσθεσε:
More Read
«Για τους Σέρβους, τους Εβραίους και τους Τσιγγάνους έχουμε τρία εκατομμύρια σφαίρες».
Στις 26 Ιουνίου, ένα μέρος αυτής της ομιλίας του δημοσιεύθηκε από την εφημερίδα «Χορβάτσκι Λιστ» (Hrvatski List). Έτσι, ξεκίνησε ο μαζικός προσηλυτισμός των Ορθόδοξων Σέρβων στον Καθολικισμό. Παπικοί Ιερείς, συνοδευόμενοι από ένοπλα αποσπάσματα αιμοσταγών Ουστάσι, περιόδευαν σε πόλεις και χωριά της Κράϊνας, της Βοσνίας & Ερζεγοβίνης και προσπαθούσαν να προσηλυτίσουν τους Ορθόδοξους Σέρβους στον Ρωμαιοκαθολικισμό. Ο Άγγλος ιστορικός, Richard West, σε ένα από τα βιβλία του αναφέρεται στο κείμενο μιας Βοσνιακής εφημερίδας, η οποία περιέγραψε τον προσηλυτισμό στον Καθολικισμό 70 χιλιάδων Ορθόδοξων Σέρβων στη μητρόπολη της Μπάνια Λούκα.
Το καλοκαίρι του 1941, οι Ουστάσι έθεσαν σε πλήρη εφαρμογή το σχεδίο τους για τη συστηματική εξόντωση του Ορθόδοξου Σερβικού λαού. Ολόκληρα χωριά σφαγιάστηκαν και οι Κροάτες ναζί δεν λυπήθηκαν κανέναν, ούτε και γλίτωσε κανένας. Άνθρωποι πυροβολήθηκαν, κάηκαν, ρίχτηκαν από γκρεμούς και βράχους και άλλοι θάφτηκαν ζωντανοί. Ένας τεράστιος αριθμός πτωμάτων Σέρβων ρίχτηκαν στα νερά των ποταμών Ντρίνα, Ντράβα και Σάβα για να φτάσουν παρασυρόμενα μέχρι τη Σερβία. Σε μερικά από αυτά τα πτώματα επισυνάπτονταν πινακίδες με επιγραφές όπως «Διαβατήριο για το Βελιγράδι», «Τιμημένος για τη Σερβία», «στο Βελιγράδι, στον βασιλιά Πέτρο (Petar)». Σε μόλις 6 εβδομάδες του έτους 1941, οι Ούστασι σκότωσαν τρεις Ορθόδοξους επισκόπους και 180.000 Ορθόδοξους Σέρβους. Σύμφωνα με επίσημες στατιστικές, περίπου ο ίδιος αριθμός ανθρώπων κατέφυγαν στη Σερβία για να σώσουν την ζωή τους. Οι Σέρβοι ήταν αυτοί που αποτελούσαν τη συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων του καθεστώτος των Ουστάσι.
Μόνο μέσα σε 6 εβδομάδες του έτους 1941, οι Ρωμαιοκαθολικοί Ουστάσι σκότωσαν τρεις Ορθόδοξους επισκόπους και 180.000 Ορθόδοξους Σέρβους
Σε όλο το Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας (των Ρωμαιοκαθολικών Ουστάσι) δημιουργήθηκαν στρατόπεδα συγκέντρωσης με την ονομασία «στρατόπεδα συγκέντρωσης & εργασίας», ενώ συνολικά συστήθηκαν 22 τέτοια στρατόπεδα. Το πιο διάσημο από αυτά τα «στρατόπεδα θανάτου» που ιδρύθηκαν στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας ήταν το στρατόπεδο Γιασένοβατς, που ιδρύθηκε τον Μάιο του 1941. Το στρατόπεδο Γιασένοβατς ήταν ένα ολόκληρο συγκρότημα που αποτελούνταν από διάφορες πτέρυγες: για τους Σέρβους, τους Εβραίους, τους αντιφρονούντες Κροάτες και τους Τσιγγάνους (Ρομά). Σε αυτό το στρατόπεδο καθημερινά εξοντώνονταν άνθρωποι. Από τον Ιανουάριο μέχρι και το Φεβρουάριο του 1942, οικοδομήθηκαν δύο κλίβανοι (φούρνοι) αποτέφρωσης στο Γιασένοβατς, που σχεδιάστηκαν από τον συνταγματάρχη των Ουστάσι, Χίνκο Πιτσίλι. Στους 3 μήνες της λειτουργίας τους στους φούρνους αυτούς αποτεφρώθηκαν 15.000 πτώματα. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 1941, όλα τα παιδιά έμεναν μαζί με τις οικογένειές τους, στη συνέχεια 400 από αυτά τοποθετήθηκαν σε ξεχωριστό στρατώνα και στη συνέχεια θανατώθηκαν.
Περιοδικά, κατά καιρούς, στο στρατόπεδο διοργανώνονταν «διαγωνισμοί» επιδεξιότητας μεταξύ των εκτελεστών, για το ποιος δήμιος είναι ο γρήγορος & αποτελεσματικός στην σφαγή των Ορθόδοξων Χριστιανών Σέρβων. Νικητής σε αυτούς τους επαίσχυντους διαγωνισμούς σφαγών, αναδείχθηκε ο Πέταρ Μπίρζιτσα, οποίος ήταν φοιτητής στο Καθολικό Φραγκισκανικό κολλέγιο στο Σιρόκι Μπριέγκ (Petar Brzica) και μέλος της «Αδελφότητας των Σταυροφόρων». Τη νύχτα της 29ης Αυγούστου του 1942, σκότωσε 1.300 ανθρώπους. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα του 1944-1945 —ενώ ο ναζισμός ξεψυχούσε στην Ευρώπη— ο ρυθμός των εκτελέσεων επιταχύνθηκε. Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο 1945, 15.000 νέοι κρατούμενοι θανατώθηκαν αμέσως μετά την άφιξή τους στο στρατόπεδο θανάτου Γιασένοβατς. Στο τέλος του μήνα, το στρατόπεδο εκκαθαρίστηκε. Ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που σκοτώθηκαν σε αυτό το στρατόπεδο είναι άγνωστος μέχρι σήμερα. Συνολικά, εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά σκοτώθηκαν και βασανίστηκαν στα στρατόπεδα θανάτου.
More Read
Κατά καιρούς, περιοδικά, στο στρατόπεδο διοργανώνονταν «διαγωνισμοί» ευκινησίας & επιδεξιότητας, για το ποιος σφαγέας-δήμιος θα αναδειχθεί πρωταθλητής στην σφαγή περισσότερων ανθρώπων.
Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων της γενοκτονίας των Ορθοδόξων Σέρβων από τους Ουστάσι είναι ακόμα άγνωστος. Ο Γερμανός διπλωμάτης Χέρμαν Νιουμπάχερ (Hermann Neubacher), ο οποίος υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της μαζικής καταστολής των Σέρβων στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας, έγραψε:
«Όταν οι ανώτεροι αξιωματούχοι των Ουστάσι ισχυρίζονται ότι σκότωσαν ένα εκατομμύριο Ορθόδοξους Σέρβους (συμπεριλαμβανομένων βρεφών, παιδιών, γυναικών και ηλικιωμένων), κατά τη γνώμη μου, αυτός ο αριθμός είναι υπερβολικός. Με βάση τα έγγραφα που έχω λάβει, υπολογίζω ότι σκοτώθηκαν 750.000 ανυπεράσπιστοι άνθρωποι».
***
Η Ιερά Μονή Ζιτομίσλιτς
… Οι συλληφθέντες εγκαταβιούντες μοναχοί της Μονής Ζιτομίσλιτς, μεταφέρθηκαν στο γραφείο του τοπικού διοικητή. Οι φασίστες Ουστάσι ζήτησαν μόνο ένα πράγμα από τους μοναχούς: Να απαρνηθούν την Ορθόδοξη πίστη τους. Στις 26 Ιουνίου του 1941, μετά από βάναυσες κακοποιήσεις και βασανιστήρια που υπέστησαν και βλέποντας το άκαμπτο φρόνημα τους, οι δήμιοι μετέφεραν τους μάρτυρες στην άβυσσο (γκρεμό) της Βιντόνια, ο οποίος βρίσκεται πάνω από την πεδιάδα Μπίλετιτς (Biletich Polje), όπου τους έσπρωξαν σε αυτήν την άβυσσο, ρίχνοντάς τους πάνω στα βράχια. Την εποχή του μαρτυρίου του, ο ηγούμενος του Μοναστηριού Ζιτομίσλιτς, ο πατήρ Κωνσταντίνος, ήταν 33 ετών. Ο δόκιμος μοναχός-υποτακτικός του που συνελήφθη μαζί του ήταν μόλις 18 ετών. Στον πρωτοδιάκονο Βλαδίμηρο Τσέγιοβιτς, ο οποίος δεν ήταν μόνιμος μοναχός του μοναστηριού, αλλά προερχόταν από το εμπόλεμο Μαυροβούνιο, του πρότειναν να φύγει και έτσι να σώσει την ζωή του, αλλά αυτός αρνήθηκε να εγκαταλείψει τους αδελφούς του μοναχούς.
Ο ηγούμενος της Μονής Ζιτομίσλιτς, ηγούμενος Ντανίλο (Πάβλοβιτς), ανέφερε για τους Άγιους μάρτυρες:
«Ήταν τόσο νέοι, και δεν αποτελούσαν απειλή για κανέναν, ζώντας ειρηνικά με τους γείτονές τους. Ωστόσο, αυτό δεν τους εμπόδισε να τους εξοντώσουν, όπως συνέβη και στους περισσότερους από τους ανθρώπους μας από την κοιλάδα Νερέτβα και στα άλλα μέρη, στην επικράτεια του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, όπου ζούσαν Ορθόδοξοι Σέρβοι».
Το τέμπλο της Εκκλησίας της Ιεράς Μονής. Στα αριστερά βρίσκονται τα λείψανα των Αγίων Μαρτύρων του Ζιτομίσλιτς
Σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου, ο Μητροπολίτης Βλαντισλάβ προσπάθησε να ενταφιάσει τους Άγιους μάρτυρες με αξιοπρέπή τρόπο στη δεκαετία του 1960, αλλά οι κομμουνιστικές αρχές δεν του το επέτρεψαν. Μόνο το 1991, μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, τα σώματα των μαρτύρων ανασύρθηκαν από το βάραθρο στο οποίο καταγκρεμίστηκαν και αξιώθηκαν Χριστιανικής ταφής πάνω από την εκκλησία του Μοναστηριού. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου που ξέσπασε στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη το 1992, το Μοναστήρι καταστράφηκε και πάλι, ενώ εμφανίστηκαν νέοι βασανιστές, οι οποίοι και έριξαν εκρηκτικά στον τάφο τους. Σήμερα έχει διασωθεί μόνο ένα μέρος των ιερών λειψάνων, τα οποία έχουν τοποθετηθεί σε μια κιβωτό και φυλάσσονται αποθηκευμένα μπροστά από την Αγία Τράπεζα του Ναού, όπως φαίνεται στην παραπάνω φωτογραφία.
Το 2005, ανακηρύχθηκαν μάρτυρες επειδή τα άγια σώματά τους θανατώθηκαν δύο φορές, και από τότε οι αδελφοί τους τιμούν, προσευχόμενοι σε αυτούς και τους μνημονεύουν σε κάθε θεία λειτουργία. Σύμφωνα με τον ηγούμενο, στο διάβα των αιώνων, το μοναστήρι Ζιτομίσλιτς και οι αδελφοί του μοιράζονταν πάντα τη μοίρα του λαού τους. Υπάρχουν αρχεία από την οθωμανική εποχή της Τουρκοκρατίας, που μαρτυρούν, τις δυσκολίες της μοναστικής αδελφότητας να υπομείνει την Τουρκική καταπίεση, αλλά οι ταξιδιωτικοί περιηγητές-συγγραφείς, οι οποίοι επισκέφτηκαν το μοναστήρι τότε, έμεναν πάντα έκπληκτοι για το πώς μπόρεσαν να επιβιώσουν & να συνυπάρξουν εν μέσω των χαλεπών εκείνων καιρών και με το πώς οι μοναχοί προσπαθούσαν να διατηρήσουν αλώβητο το μοναστήρι τους. Στο μοναστήρι εκείνη την εποχή λειτουργούσε Κρυφό Σχολείο, στο οποίο μάθαιναν τα μικρά Σερβόπουλα τα ιερά γράμματα και διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς με το Άγιον Όρος και με τη Ρωσία.
Η κιβωτός με τα Άγια Λείψανα των μαρτύρων της Ιεράς Μονής Ζιτομίσλιτς
«Το μοναστήρι Ζιτομίσλιτς ήταν πάντα ένας φάρος για τον Ορθόδοξο Σερβικό λαό και μοιράστηκε πάντα τη μοίρα του. Λεηλατήθηκε πλήρως και εγκαταλείφθηκε κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων πολέμων, αλλά ανασυγκροτήθηκε και πάλι με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και παραμένει εκεί για να να μαρτυρεί στους γειτονικούς λαούς, την αληθινή Ορθόδοξη πίστη, την πίστη στην Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Εκκλησία, τη Χριστιανική και ευαγγελική πίστη», δήλωσε ο ηγούμενος Ντανίλο.
Όταν κάποιος διαβάζει την ιστορία των Αγίων Μαρτύρων του Μοναστηριού Ζιτομίσλιτς, έρχονται αυθόρμητα στο μυαλό σου τα λόγια του Σέρβου Πατριάρχη Παύλου:
«Δεν επιλέξαμε τη χώρα στην οποία γεννηθήκαμε, ούτε το έθνος στο οποίο γεννηθήκαμε, ούτε την εποχή στην οποία γεννηθήκαμε, αλλά επιλέγουμε ένα πράγμα: Να παραμείνουμε άνθρωποι ή να γίνουμε απάνθρωποι».
Ιερομόναχος Πάμφιλος (Οσόκιν), 26 Ιουνίου 2024.
ΠΗΓΗ: https://pravoslavie.ru/160859.html
Μετάφραση: ΒΟΡΕΙΟΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ
