Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιστορία του ασκητισμού και του μοναχισμού στη Σάμο και ειδικότερα στο βουνό Κέρκης.
Οι πρώτοι ασκητές και μοναχοί εμφανίζονται γύρω στα 1476 μ.Χ. στις νότιες περιοχές του και ήσαν περίπου πεντακόσιοι!!
Ζούσαν σε σπήλαια, καλύβες και σκήτες και μάλιστα στον Προφήτη Ηλία, στη Βαγγελίστρα, στη Σπηλιά του Πυθαγόρα, στη Σαραντασκαλιώτισσα, στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο, στο Κακοπέρατο , καθώς και στα μοναστήρια του Αγίου Γεωργίου Δρακαίων, Αγίας Τριάδας, Μακρινής του Κέρκη , Αγίου Χαραλάμπους και Αγίας Αικατερίνης Καλλιθέας. Σ αυτά τα μέρη σώζονται μέχρι σήμερα ίχνη από θεμέλια κελιών και τοιχογραφίες που έχει καταστρέψει ως ένα βαθμό, δυστυχώς, η ανθρώπινη παρέμβαση.
Οι ασκητές κάθε Κυριακή μαζεύονταν στην σημερινή Αγία Κυριακή για να λειτουργηθούν, να εξομολογηθούν, να κοινωνήσουν και να συνομιλήσουν.
Εξ αιτίας αυτής της συνήθειας που ονομάζονταν Κυριακόν και της εκκλησίας της Αγίας Κυριακής, πήρε το όνομά της η περιοχή.
Οι παλιοί Σαμιώτες θα θυμούνται τον Σεπτέμβριο 1943 στον Μαραθοκαμπο Σαμου την ιστορία με τον αγνωστο καλόγερο που κυκλοφορούσε στο χωριο ανενοχλητος με τα χερια υψωμενα στον ουρανο προσευχομενος και φώναζε στον κόσμο να βγουν απο τα σπιτια κ να μην φοβούνται κ να πανε να κάνουν παράκληση στην Παναγία Μυρτιώδιωτισσα και ετσι εγινε και με την χάρη Του Θεού ηταν αόρατος στα ματια των Ιταλών στο χωριό !οσο κ αν τον έψαξαν μετα οι κάτοικοι δεν τον ξαναείδε ποτέ κανείς.
Ένας από αυτούς και ο γέροντας Λεόντιος ο δια Χριστόν σαλος της Σαμου ο οποίος εξομολογουσε και κοινωνουσε τους αορατους ασκητες του Αγ Ορους!!!!καταλάβατε έτσι….για τι πνευματικό ανάστημα μιλάμε….