Ἀπὸ τὸ ἱστορικὸν πλαίσιον τοῦ Οἰκουμενισμοῦ εἰς τὴν θεολογικὴν ἀλλοίωσιν τῆς Ἐκκλησιολογίας
«ΟΠΟΥ ΕΠΛΕΟΝΑΣΕΝ Η ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ ΕΠΕΡΙΣΣΕΥΣΕ ΤΟ ΠΡΩΤΕΙΟΝ»
Ἡ εὐχαριστιακὴ ἐκκλησιολογία τοῦ πρωτείου ἀλλοιώνει τὴν λογικὴ τῶν Πατέρων, διότι μεταφέρει στὴν Ἐκκλησία μία λανθασμένη Τριαδολογία. Ἡ ἑνότητα παύει νὰ εἶναι ἑνότητα πίστεως, ὀρθῆς ὁμολογίας, θεραπευτικῆς ζωῆς καὶ μετοχῆς στὶς ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ.
Τοῦ κ. Γεωργίου Καραλῆ, Πυρηνικοῦ ἰατροῦ
Ἀγαπητοὶ πατέρες καὶ ἀδελφοί,
More Read
ἡ κριτικὴ στὸν Οἰκουμενισμὸ δὲν μπορεῖ νὰ περιορισθεῖ μόνο στὸ ἱστορικὸ ἢ κοινωνικὸ ἐπίπεδο. Εἶναι βεβαίως ἀπαραίτητο νὰ γνωρίζουμε τὶς ἱστορικές του ἀπαρχές, τοὺς ὀργανισμοὺς ποὺ τὸν προώθησαν, τὶς χρηματοδοτήσεις ποὺ τὸν στήριξαν καὶ τὸ εὐρύτερο πολιτικὸ καὶ οἰκονομικὸ περιβάλλον, μέσα στὸ ὁποῖο ἀναπτύχθηκε. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἀνέδειξε ἡ εἰσήγηση τοῦ π. Παϊσίου: ὅτι ὁ Οἰκουμενισμὸς δὲν ἐμφανίσθηκε ἁπλῶς ὡς αὐθόρμητη ἐκκλησιαστικὴ ἐπιθυμία γιὰ ἑνότητα, ἀλλὰ ἀναπτύχθηκε μέσα σὲ ἕνα συγκεκριμένο περιβάλλον φιλελεύθερου Προτεσταντισμοῦ, ἀμερικανικῆς πολιτισμικῆς ἐπιρροῆς, διεθνῶν ὀργανισμῶν καὶ οἰκονομικῶν συμφερόντων.
Ὅμως, ἂν μείνουμε μόνο σὲ αὐτὸ τὸ ἐπίπεδο, θὰ ἔχουμε δεῖ τὸ ἐξωτερικὸ περίβλημα, ἀλλὰ ὄχι τὴν ἐσωτερικὴ θεολογικὴ νόσο. Κάθε ἱστορικὸ καὶ ἐκκλησιαστικὸ φαινόμενο, ὅταν εἰσέρχεται στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας, χρειάζεται καὶ μία θεολογικὴ γλώσσα, γιὰ νὰ νομιμοποιηθεῖ. Ὁ Οἰκουμενισμός, ἑπομένως, δὲν ἀρκέσθηκε στὴ δημιουργία ὀργανισμῶν, συνεδρίων καὶ διαλόγων. Χρειάσθηκε μία νέα θεολογία, μία νέα ἐκκλησιολογία, μία νέα κατανόηση τῆς ἑνότητας, τοῦ προσώπου, τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ πρωτείου.
Ἐδῶ ἀκριβῶς ἀποκτᾶ ἰδιαίτερη σημασία τὸ Ἰνστιτοῦτο τοῦ Ἁγίου Σεργίου στὸ Παρίσι. Ἡ κριτική, βεβαίως, δὲν στρέφεται ἐναντίον τοῦ ἁγίου Σεργίου ὡς ἁγίου τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ ἀφορᾶ τὸν ἱστορικὸ καὶ θεολογικὸ ρόλο τοῦ συγκεκριμένου Ἰνστιτούτου. Δὲν πρέπει νὰ ἰδωθεῖ ἁπλῶς ὡς ἕνα ἀκαδημαϊκὸ ἵδρυμα τῆς ρωσικῆς διασπορᾶς, ἀλλὰ ὡς ἕνας χῶρος ὅπου ἀναπτύχθηκαν θεολογικὲς τάσεις ποὺ μετέφρασαν τὴν ὀρθόδοξη θεολογία σὲ γλώσσα συμβατὴ μὲ τὸν δυτικὸ περσοναλισμὸ καὶ τὸν οἰκουμενιστικὸ διάλογο.
More Read
Μὲ ἄλλα λόγια, ὁ π. Παΐσιος μᾶς δείχνει τὸ ἱστορικὸ πλαίσιο: ὀργανισμοί, χρηματοδοτήσεις, φιλελεύθερος Προτεσταντισμός, YMCA, Rockefeller, ΠΣΕ καὶ Ἰνστιτοῦτο Ἁγίου Σεργίου. Ἡ δική μας θεολογικὴ ἀνάλυση πρέπει νὰ δείξει τί εἴδους θεολογία παρήγαγε αὐτὸ τὸ περιβάλλον καὶ πῶς αὐτὴ ἡ θεολογία ἀλλοιώνει τὴν πατερικὴ ἐκκλησιολογία.
Ἡ πατερικὴ θεολογία ξεκινᾶ ἀπὸ μία ἐντελῶς διαφορετικὴ βάση. Οἱ Πατέρες δὲν θεολογοῦν ὡς φιλόσοφοι, ἀλλὰ ὡς θεούμενοι. Δὲν κατασκευάζουν μία ὀντολογία μὲ ἀφηρημένες ἔννοιες, ἀλλὰ μιλοῦν μέσα ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τῆς καθάρσεως, τοῦ φωτισμοῦ καὶ τῆς θεώσεως. Γι’ αὐτὸ ἡ πρώτη θεμελιώδης διάκριση δὲν εἶναι ἀνάμεσα σὲ ἄτομο καὶ πρόσωπο, οὔτε ἀνάμεσα σὲ σχέση καὶ ἑτερότητα, ἀλλὰ ἀνάμεσα στὸ κτιστὸ καὶ στὸ ἄκτιστο.
Ἄκτιστος εἶναι μόνο ὁ Θεός. Κτιστὰ εἶναι ὅλα ὅσα ὑπάρχουν ἔξω ἀπὸ Αὐτόν: οἱ ἄνθρωποι, οἱ ἄγγελοι, ὁ ὁρατὸς καὶ ὁ ἀόρατος κόσμος. Ὁ ἄνθρωπος δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν οὐσία τοῦ Θεοῦ, διότι δὲν εἶναι ὁμοούσιος μὲ τὸν Θεό. Προέρχεται ἀπὸ τὴ δημιουργικὴ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, ἀντιθέτως, προέρχονται ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν: ὁ Υἱὸς γεννᾶται καὶ τὸ Πνεῦμα ἐκπορεύεται. Γι’ αὐτὸ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα εἶναι ὁμοούσιοι μὲ τὸν Πατέρα.
Ἀπὸ αὐτὴ τὴ διάκριση προκύπτει καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο οἱ Πατέρες μιλοῦν γιὰ τὸν Θεό. Ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀμέθεκτη, ἄγνωστη καὶ ἀπρόσιτη. Ὁ ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ γνωρίσει τὸν Θεὸ οὔτε μέσῳ φιλοσοφικῆς ἀναλογίας οὔτε μέσῳ διανοητικοῦ στοχασμοῦ. Γνωρίζει τὸν Θεὸ μόνο μὲ τὴ μετοχὴ στὶς ἄκτιστες ἐνέργειές Του. Ἡ θεολογία, ἑπομένως, δὲν εἶναι διανοητικὴ κατασκευή, ἀλλὰ καρπὸς μετοχῆς στὴν ἄκτιστη ζωὴ τοῦ Θεοῦ.
Ἐδῶ πρέπει νὰ θυμηθοῦμε τὴν ἁπλή, ἀλλὰ ἀποφασιστικὴ πατερικὴ διάκριση: ἡ φύση ἀπαντᾶ στὸ ἐρώτημα τί εἶναι κάποιος· ἡ ὑπόσταση ἀπαντᾶ στὸ ἐρώτημα ποιὸς εἶναι· ἡ ἐνέργεια φανερώνει πῶς ἐνεργεῖ. Ἂν αὐτὰ τὰ τρία συγχυθοῦν, τότε καταρρέει ἡ θεολογία.
Στὴν Ἁγία Τριάδα ὑπάρχει μία φύση, μία οὐσία, μία ἐνέργεια, μία θέληση, μία ἀγαθότητα, μία ἀγάπη, μία ἐλευθερία. Οἱ τρεῖς ὑποστάσεις διακρίνονται ὄχι ἐπειδὴ ἔχουν τρεῖς διαφορετικὲς θελήσεις ἢ τρεῖς διαφορετικὲς ἐλευθερίες, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἔχουν ἀκοινώνητα ὑποστατικὰ ἰδιώματα. Ὁ Πατὴρ εἶναι ἀγέννητος, ὁ Υἱὸς γεννᾶται ἐκ τοῦ Πατρός, τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ Πατρός. Αὐτὰ τὰ ὑποστατικὰ ἰδιώματα δὲν κοινωνοῦνται. Ὅλα ὅμως τὰ φυσικὰ ἰδιώματα – ἡ δόξα, ἡ ἀγαθότητα, ἡ θέληση, ἡ ἐνέργεια, ἡ ἀγάπη – εἶναι κοινὰ καὶ στὰ τρία πρόσωπα.
More Read
Ἐδῶ βρίσκεται ὁ πατερικὸς κανόνας ποὺ ἡ σύγχρονη θεολογία συχνὰ λησμονεῖ: ὅ,τι λέγεται περὶ τῆς Ἁγίας Τριάδος ἢ εἶναι κοινὸ καὶ στὰ τρία πρόσωπα ἢ ἀνήκει μόνο σὲ ἕνα πρόσωπο ὡς ὑποστατικὸ ἰδίωμα. Ἂν ἀποδώσουμε στὸ πρόσωπο κάτι ποὺ ἀνήκει στὴ φύση, διαλύουμε τὴν ἑνότητα τῆς θεότητος. Ἂν ἀποδώσουμε στὴ φύση κάτι ποὺ ἀνήκει στὴν ὑπόσταση, συγχέουμε τὰ πρόσωπα. Ἀπὸ τέτοιες συγχύσεις γεννῶνται οἱ αἱρέσεις.
Ἡ θεολογία τοῦ περσοναλισμοῦ, ὅπως ἐκφράσθηκε ἰδιαίτερα ἀπὸ τὸν μακ. Μητρ. Ζηζιούλα, μετατοπίζει τὸ κέντρο ἀπὸ τὴ φύση καὶ τὴν ἐνέργεια στὸ πρόσωπο καὶ στὴ σχέση. Θεωρεῖ ὅτι ἡ φύση, ἂν γίνει βάση τῆς ἑνότητας, ὁδηγεῖ στὴν ἀναγκαιότητα. Γι’ αὐτὸ προβάλλει τὸ πρόσωπο ὡς πηγὴ ἐλευθερίας καὶ τὸν Πατέρα ὡς τὸν «πρῶτο», ὁ ὁποῖος μὲ ἐλευθερία καὶ ἀγάπη ὑποστασιάζει τὴ θεία οὐσία γεννώντας τὸν Υἱὸ καὶ ἐκπορεύοντας τὸ Πνεῦμα.
Ἀλλὰ ἐδῶ ἀκριβῶς ἐμφανίζεται τὸ θεολογικὸ πρόβλημα. Ἂν ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ ἀγάπη ἀνήκουν στὸ πρόσωπο τοῦ Πατρὸς ὡς προσωπικὰ χαρακτηριστικά, τότε δὲν εἶναι πλέον κοινὲς φυσικὲς ἐνέργειες τῆς Ἁγίας Τριάδος. Καὶ ἂν δὲν εἶναι κοινές, τότε τί συμβαίνει μὲ τὸν Υἱὸ καὶ τὸ Πνεῦμα; Ἔχουν καὶ Αὐτοὶ ἄλλη ἐλευθερία καὶ ἄλλη ἀγάπη; Τότε εἰσάγονται τρεῖς ἐλευθερίες, τρεῖς ἀγάπες, τρεῖς ἐνέργειες. Ἢ μήπως μετέχουν στὴν ἐλευθερία καὶ τὴν ἀγάπη τοῦ Πατρός; Τότε εἰσάγεται ὑποταγή, καὶ ὄχι ὁμοουσιότητα.
Σὲ κάθε περίπτωση, μεταφέρεται στὸ πρόσωπο αὐτὸ ποὺ οἱ Πατέρες ἀποδίδουν στὴ φύση. Καὶ ὅταν αὐτὸ γίνει στὴν Τριαδολογία, δὲν μένει χωρὶς συνέπειες. Περνᾶ ἀμέσως στὴν Ἐκκλησιολογία.
Ἐὰν ἡ ἑνότητα τῆς Ἁγίας Τριάδος δὲν θεμελιώνεται πλέον στὴν κοινὴ φύση, στὴν κοινὴ ἐνέργεια καὶ στὴν κοινὴ θέληση, ἀλλὰ στὴν κοινωνία προσώπων γύρω ἀπὸ ἕνα πρῶτο, τότε καὶ ἡ Ἐκκλησία θὰ ἑρμηνευθεῖ μὲ τὸν ἴδιο τρόπο: ὡς κοινωνία προσώπων γύρω ἀπὸ ἕνα πρῶτο. Ἔτσι γεννιέται ἡ εὐχαριστιακὴ ἐκκλησιολογία τοῦ πρωτείου.
Σύμφωνα μὲ αὐτὴ τὴν ἀντίληψη, ἡ Ἐκκλησία δὲν κατανοεῖται πρωτίστως ὡς σῶμα Χριστοῦ ποὺ ζεῖ τὴν ἀλήθεια τῆς πίστεως, τὴ θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου, τὴν κάθαρση, τὸν φωτισμὸ καὶ τὴ θέωση. Κατανοεῖται ὡς εὐχαριστιακὴ κοινότητα, ὡς σύναξη γύρω ἀπὸ τὸν ἐπίσκοπο, ὁ ὁποῖος λειτουργεῖ ὡς ὁρατὸ κέντρο ἑνότητας. Ὅταν περισσότεροι ἐπίσκοποι συλλειτουργοῦν, χρειάζεται πάλι ἕνας πρῶτος. Σὲ τοπικὸ ἐπίπεδο ὁ πρῶτος εἶναι ὁ ἐπίσκοπος· σὲ περιφερειακὸ ἐπίπεδο ὁ μητροπολίτης ἢ ὁ πρόεδρος τῆς συνόδου· σὲ οἰκουμενικὸ ἐπίπεδο ὁ οἰκουμενικὸς πατριάρχης· καὶ σὲ περίπτωση ἑνώσεως μὲ τὴ Ρώμη, ὁ πάπας.
Ἔτσι, ἡ θεολογία τοῦ πρωτείου ἀποκτᾶ μία φαινομενικὰ τριαδολογικὴ βάση. Ὅπως, δῆθεν, στὴν Ἁγία Τριάδα ὑπάρχει ἑνότητα, ἐπειδὴ ὑπάρχει ὁ πρῶτος, δηλαδὴ ὁ Πατήρ, ἔτσι καὶ στὴν Ἐκκλησία ὑπάρχει ἑνότητα μόνο ὅταν ὑπάρχει ἕνας πρῶτος. Ὅμως αὐτὴ ἡ ἀναλογία εἶναι ἀντιπατερική.
Οἱ Πατέρες δὲν διδάσκουν ὅτι ἡ ἑνότητα τῆς Τριάδος προέρχεται ἀπὸ μία προσωπικὴ ἀρχὴ ποὺ ὑποκαθιστᾶ τὴ φύση. Διδάσκουν ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι ἕνας, διότι μία εἶναι ἡ θεία φύση, μία ἡ ἐνέργεια, μία ἡ θέληση, μία ἡ ἀγαθότητα, μία ἡ δόξα. Ὁ Πατὴρ εἶναι αἰτία τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος ὡς πρὸς τὸν τρόπο ὑπάρξεως, ὄχι αἰτία τῆς θείας οὐσίας, οὔτε πηγὴ μίας προσωπικῆς ἐλευθερίας ποὺ προηγεῖται τῆς φύσεως.
Ἡ εὐχαριστιακὴ ἐκκλησιολογία τοῦ πρωτείου ἀλλοιώνει, λοιπόν, τὴ λογικὴ τῶν Πατέρων, διότι μεταφέρει στὴν Ἐκκλησία μία λανθασμένη Τριαδολογία. Ἡ ἑνότητα παύει νὰ εἶναι ἑνότητα πίστεως, ὀρθῆς ὁμολογίας, θεραπευτικῆς ζωῆς καὶ μετοχῆς στὶς ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ. Γίνεται ἑνότητα σχέσεως, κοινωνίας καὶ ὑπαγωγῆς σὲ ἕνα πρῶτο. Ἡ πίστη περνᾶ σὲ δεύτερη μοῖρα. Τὸ ἀποφασιστικὸ δὲν εἶναι πλέον ἡ ὀρθόδοξη ὁμολογία, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς τῆς κοινωνίας.
Αὐτὸ ἐξηγεῖ γιατί ἡ συγκεκριμένη ἐκκλησιολογία μπορεῖ νὰ χρησιμοποιηθεῖ οἰκουμενιστικά. Ἂν ἡ Ἐκκλησία ὁρίζεται κυρίως ὡς κοινωνία γύρω ἀπὸ ἕνα πρῶτο, τότε οἱ δογματικὲς διαφορὲς μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν δευτερεύουσες. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι πλέον ἡ αἵρεση, ἀλλὰ ἡ ἔλλειψη κοινωνίας. Καὶ ἡ λύση δὲν εἶναι ἡ ἐπιστροφὴ στὴν ὀρθὴ πίστη, ἀλλὰ ἡ ἀποκατάσταση τῆς κοινωνίας μέσῳ ἑνὸς πρωτείου.
Ἐδῶ φαίνεται καθαρὰ ἡ μετάβαση ἀπὸ τὸν Οἰκουμενισμὸ ὡς ἱστορικὸ φαινόμενο στὸν Οἰκουμενισμὸ ὡς θεολογικὴ ἀλλοίωση. Ὁ π. Παΐσιος δείχνει τὸ ἱστορικὸ πλαίσιο: ὀργανισμοί, χρηματοδοτήσεις, φιλελεύθερος Προτεσταντισμός, ΠΣΕ, YMCA, Rockefeller, Ἰνστιτοῦτο Ἁγίου Σεργίου. Ἡ αὐστηρὰ θεολογικὴ ἀνάλυση δείχνει τὸ ἐσωτερικὸ ἀποτέλεσμα: περσοναλισμός, κοινωνία προσώπων, εὐχαριστιακὴ ἐκκλησιολογία, πρωτεῖο, σχετικοποίηση τῆς πίστεως.
Τὸ πρόβλημα, ἑπομένως, δὲν εἶναι μόνο ὅτι ὁ Οἰκουμενισμὸς προωθεῖ διάλογο μὲ αἱρετικούς. Τὸ βαθύτερο πρόβλημα εἶναι ὅτι εἰσάγει ἄλλη λογικὴ στὴν ἴδια τὴν Ἐκκλησιολογία. Ἡ Ἐκκλησία δὲν ἐμφανίζεται πλέον ὡς ἡ μία Ἐκκλησία ποὺ φυλάσσει τὴν ἀλήθεια, ἀλλὰ ὡς μία εὐχαριστιακὴ κοινωνία ποὺ χρειάζεται ἕνα πρῶτο, γιὰ νὰ ἐκφράσει τὴν ἑνότητά της. Αὐτὸ εἶναι τὸ σημεῖο ὅπου ἡ ἀλλοίωση γίνεται δογματική.
Ἡ πατερικὴ ἀπάντηση εἶναι σαφής. Ἡ Ἐκκλησία δὲν εἶναι κοινωνία προσώπων ἀνεξαρτήτως πίστεως. Εἶναι τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, μέσα στὸ ὁποῖο ὁ ἄνθρωπος θεραπεύεται, φωτίζεται καὶ θεώνεται. Ἡ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας δὲν παράγεται ἀπὸ ἕνα ἐπίσκοπο-πρῶτο, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν Χριστό, ἀπὸ τὴν ὀρθὴ πίστη, ἀπὸ τὴν κοινὴ μετοχὴ στὶς ἄκτιστες ἐνέργειες καὶ ἀπὸ τὴν εὐχαριστιακὴ ζωὴ ὡς καρπὸ τῆς ὀρθῆς ὁμολογίας. Ἡ Εὐχαριστία δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκοπεῖ ἀπὸ τὴν πίστη. Δὲν ὑπάρχει ἀληθινὴ εὐχαριστιακὴ κοινωνία χωρὶς ὀρθόδοξη ὁμολογία.
Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ ἀντίσταση στὸν Οἰκουμενισμὸ δὲν εἶναι ἰδεολογικὴ οὔτε πολιτική. Εἶναι πατερικὴ καὶ ἐκκλησιολογική. Δὲν ἀρκεῖ νὰ καταγγείλουμε τὸ ἱστορικὸ πλαίσιο· πρέπει νὰ ἀποκαλύψουμε καὶ τὴ θεολογική του μετάφραση. Καὶ αὐτὴ ἡ μετάφραση βρίσκεται ἀκριβῶς στὴν εὐχαριστιακὴ ἐκκλησιολογία τοῦ πρωτείου, ἡ ὁποία παίρνει μία ἀντιπατερικὴ Τριαδολογία καὶ τὴ μετατρέπει σὲ ἐκκλησιαστικὸ μοντέλο.
Ἂν χαθεῖ ἡ πατερικὴ διάκριση φύσεως, ὑποστάσεως καὶ ἐνεργείας, τότε χάνεται καὶ ἡ ὀρθὴ κατανόηση τῆς Ἐκκλησίας. Ἂν ἡ κοινωνία μεταφερθεῖ ἀπὸ τὴ φύση καὶ τὶς ἐνέργειες στὰ πρόσωπα ὡς σχέσεις, τότε ἡ ἑνότητα γίνεται σχεσιακὴ καὶ ὄχι δογματική. Ἂν τὸ πρωτεῖο θεωρηθεῖ ἀναγκαία ἀρχὴ τῆς ἑνότητας, τότε ὁ Χριστὸς παύει πρακτικὰ νὰ εἶναι ἡ κεφαλὴ ποὺ συγκροτεῖ τὴν Ἐκκλησία στὴν ἀλήθεια.
Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,
ὁ Οἰκουμενισμὸς δὲν εἶναι μόνο ἕνα ἱστορικὸ πρόγραμμα. Εἶναι καὶ μία θεολογικὴ μετάλλαξη. Καὶ ἡ πιὸ ἐπικίνδυνη μορφὴ αὐτῆς τῆς μετάλλαξης εἶναι, ὅταν παρουσιάζεται μὲ ὀρθόδοξες λέξεις: πρόσωπο, κοινωνία, Εὐχαριστία, ἑνότητα, ἀγάπη. Ὅμως οἱ λέξεις αὐτές, ἀποκομμένες ἀπὸ τὴ λογικὴ τῶν Πατέρων, μποροῦν νὰ ὑπηρετήσουν μία ἐκκλησιολογία ξένη πρὸς τὴν Ὀρθοδοξία.
Ἡ ἀληθινὴ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας δὲν οἰκοδομεῖται γύρω ἀπὸ ἕνα πρῶτο, ἀλλὰ γύρω ἀπὸ τὴν ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ. Δὲν θεμελιώνεται στὴν ὑπέρβαση τῆς πίστεως χάριν τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ στὴν κοινωνία ποὺ γεννιέται ἀπὸ τὴν ἴδια πίστη. Δὲν εἶναι καρπὸς διπλωματικῆς συνθέσεως, ἀλλὰ καρπὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέσα στὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας.
Ἡ Ἐκκλησία εἶναι μία, ὄχι ἐπειδὴ διαθέτει ἕνα ἐπίγειο φορέα παγκόσμιας ἑνότητας, ἀλλὰ ἐπειδὴ εἶναι τὸ σῶμα τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ, ζεῖ ἀπὸ τὸ ἕνα Πνεῦμα καὶ ὁμολογεῖ τὴ μία πίστη. Γι’ αὐτὸ ὁ ὀρθόδοξος λαός, οἱ ποιμένες καὶ οἱ θεολόγοι καλοῦνται σήμερα νὰ φυλάξουν ὄχι μόνο τὰ ἐξωτερικὰ ὅρια τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ τὴ λογικὴ τῶν Πατέρων. Διότι ὅταν ἀλλοιώνεται ἡ λογικὴ τῶν Πατέρων, ἀργὰ ἢ γρήγορα ἀλλοιώνεται καὶ ἡ πίστη τῆς Ἐκκλησίας.
Χωρὶς τὴν πίστη τῶν Πατέρων, καμία εὐχαριστιακὴ σύναξη, καμία κοινωνία καὶ κανένα πρωτεῖο δὲν μπορεῖ νὰ ἐκφράσει τὴν ἀληθινὴ ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι μία, ἐπειδὴ ἔχει ἕνα Κύριο, μία πίστη, ἕνα βάπτισμα, μία ἄκτιστη χάρη, μία θεία ζωὴ καὶ μία ἀλήθεια: τὸν Χριστό.
orthodoxostypos.gr
