«Αυτόν τον Επιφάνιο και λοιπά δεν τον αναγνωρίζω, δεν μπορώ να αποδεχτώ ότι είναι ο κανονικός…»
Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr
Κατηγορηματική άρνηση αναγνώρισης του αχειροτόνητου προκαθημένου της ψευδοεκκλησίας της Ουκρανίας, «Μητροπολίτη» Επιφανίου Ντουμένκο, από τον Μητροπολίτη Κυθήρων και Αντικυθήρων κ. Σεραφείμ.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε την 24η Σεπτεμβρίου [1], ο σεβάσμιος Ιεράρχης χαρακτήρισε τη σχισματική «Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας» ως μία «κανονική εντός εισαγωγικών Εκκλησία».
Ταυτόχρονα, υπογράμμισε ότι δεν αναγνωρίζει τον σχισματικό αχειροτόνητο ψευδομητροπολίτη Κιέβου Επιφάνιο Ντουμένκο: «Αυτόν τον Επιφάνιο και λοιπά δεν τον αναγνωρίζω, δεν μπορώ να αποδεχτώ ότι είναι ο κανονικός…».
Ακολούθως, ο Μητροπολίτης Κυθήρων επέκρινε τη (διάτρητη) διαδικασία που υιοθετήθηκε στην έκτακτη συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος την 12η Οκτωβρίου 2019, – έπειτα από την οποία θεωρήθηκε πλέον ως επίσημη πράξη της Ιεραρχίας η αναγνώριση των σχισματικών της Ουκρανίας – , καθώς δεν πραγματοποιήθηκε καμία ψηφοφορία, ούτε φανερή, ούτε μυστική, ούτε δια ανατάσεως της χειρός.
Μητροπολίτης Κυθήρων: «Αυτόν τον Επιφάνιο και λοιπά δεν τον αναγνωρίζω, δεν μπορώ να αποδεχτώ ότι είναι ο κανονικός…»
Παρατίθεται το σχετικό απόσπασμα από την βαρυσήμαντη συνέντευξη του Μητροπολίτη Κυθήρων και Αντικυθήρων κ. Σεραφείμ:
More Read
[21:14] Δημοσιογράφος: – Είχατε και μία διένεξη νομίζω και με τον Πατριάρχη, τον Οικουμενικό Πατριάρχη, για το θέμα του ουκρανικού ζητήματος ή κάνω λάθος;
Μητροπολίτης Κυθήρων: – Κοιτάξτε, διένεξη…, διαφωνία, διαφωνία. Εγώ ήμουνα στην Ιερά Σύνοδο το 2018-19. Ήμουνα συνοδικός όλο το χρόνο και συνεζητείτο αυτό το θέμα. Και στη Σύνοδο λέγαμε ότι εδώ πέρα πρόκειται, ας πούμε, για αχειροτόνητους, αχειροτόνητους, οι οποίοι τώρα υποδύονται το ρόλο του κανονικού, ας πούμε, Μητροπολίτου Κιέβου. Καταλάβατε;
Δημοσιογράφος: – Υποστηρίζεται ουσιαστικά τον Πατριάρχη Μόσχας εσείς.
More Read
Μητροπολίτης Κυθήρων: – Κοιτάξτε να δείτε. Καταρχήν είχα πει ότι, ας πούμε, η Αυτοκεφαλία που εδόθη έτσι, κανονικά θα έπρεπε η Εκκλησία από την οποία προέρχεται να συμφωνήσει, που είναι η Ρωσία. Δεν συμφώνησε τώρα για αυτό το θέμα, δεν συμφώνησε. Και το (σ.σ. Οικουμενικό) Πατριαρχείο βέβαια παρενέβει και έκανε μία Σύνοδο υπό τον Γαλλίας τότε (σ.σ. Εμμανουήλ, σήμερα Μητροπολίτη Χαλκηδόνος) εκεί και εξέλεξαν τον Επιφάνιο, αυτόν που φέρεται σήμερα ως Μητροπολίτης Κιέβου. Τον εξέλεξαν. Αυτός όμως είχε χειροτονηθεί από τον Κιέβου Φιλάρετο (σ.σ. Ντενισένκο), ο οποίος είχε τιμωρηθεί, είχε αναθεματιστεί και είχε καθαιρεθεί. Και όταν διαφώνησε ο Φιλάρετος με τον Επιφάνιο, μετά την Αυτοκεφαλία που πήρε από το Φανάρι, από το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, όταν διαφώνησε, του λέει ο Φιλάρετος: «εσύ (σ.σ. Επιφάνιε) δεν είσαι τίποτε γιατί εγώ όταν σε χειροτόνησα ήμουν καθηρημένος». Καταλαβαίνετε…
Δημοσιογράφος: – Ναι, βέβαια, βέβαια.
Μητροπολίτης Κυθήρων: – Και εκτός αυτού και άλλοι αχειροτόνητοι και λοιπά αποτέλεσαν αυτή την Oυκρανική θα λέγαμε, κανονική εντός εισαγωγικών Εκκλησία.
Δημοσιογράφος: – Αυτά εμπίπτουνε φαντάζομαι στις τυπικότητες, δηλαδή τυπικά ήταν άκυρα.
Μητροπολίτης Κυθήρων: – Όχι τυπικά, ουσιαστικά. Άμα δεν χειροτονηθεί κάποιος, άμα δεν χειροτονηθεί μπορεί να είναι κληρικός; Το έλεγε ο Αλβανίας ο Αναστάσιος, το έλεγε αυτό. Δεν γίνεται, λέει, αν είναι αχειροτόνητος, δεν μπορεί να πάρει μία απόφαση μία Σύνοδος να τον κάνει (σ.σ. προκαθήμενο) αφού δεν έχει χειροτονηθεί κανονικά. Λοιπόν… Επομένως η διαφωνία μας ήταν αυτή. Σε όλο το διάστημα, ας πούμε, το χρόνο αυτό που ήμουνα συνοδικός έλεγα ότι αυτό δεν είναι σωστό, δεν είναι.
Όταν κάναμε Ιεραρχία, το 2019, και κόλλησε και μία μέρα ως έκτακτη Ιεραρχία για το θέμα αυτό και δυστυχώς τότε ο Αρχιεπίσκοπος (σ.σ. Αθηνών Ιερώνυμος) εισηγήθηκε υπέρ της Αυτοκεφαλίας αυτών των προβληματικών, ας πούμε, των προβληματικών. Ναι. Τότε πάλι διαφώνησα, έχω εδώ τα πρακτικά, έχω όλα αυτά, και άλλοι μαζί ας πούμε. Έγινε βέβαια συζήτηση, υπήρχαν και οι υπέρ και οι κατά. Όμως, δεν έγινε ψηφοφορία, αυτό το τόνισα πολύ έντονα, το είπε και κάποιος άλλος Μητροπολίτης, λέει «αν θέλετε απόφαση πρέπει να γίνει ψηφοφορία».
Δημοσιογράφος: – Μάλλον το φοβόντουσαν.
Μητροπολίτης Κυθήρων: – Ναι. Ψηφοφορία ούτε φανερή, ούτε μυστική, ούτε δι’ ανατάσεως. Κάποιος είπε εκεί πέρα «διά βοής», δεν υπήρχε διά βοής και διά βοής δεν υπάρχει, δεν…
Δημοσιογράφος: – Όποιος έχει πιο δυνατή φωνή κερδίζει;
Μητροπολίτης Κυθήρων: – Όχι, δεν είμαστε ζώα να κράξουμε, έχουμε λογικό. Λοιπόν, μετά από αυτό εγώ διαφώνησα, ας πούμε, και αυτόν τον (σ.σ. σχισματικό) Επιφάνιο και λοιπά δεν τον αναγνωρίζω, δεν μπορώ να αποδεχτώ ότι είναι ο κανονικός…
Ο «Μητροπολίτης» Κιέβου Επιφάνιος Ντουμένκο δεν έχει ιερωσύνη ούτε αποστολική διαδοχή
Ο προκαθήμενος των σχισματικών της Ουκρανίας, «Μητροπολίτης» Κιέβου Επιφάνιος Ντουμένκο, δεν έχει ιερωσύνη ούτε αποστολική διαδοχή.
Το εκπληκτικό κείμενο με τίτλο «Διακήρυξη αφύπνισης και αντίστασης: Από την αίρεση του Κολυμπαρίου στο Ουκρανικό σχίσμα και στην «Ένωση των Εκκλησιών» που συνέταξε η Σύναξη Ορθοδόξων Μοναχών και Κληρικών (Δεκέμβριος 2019) πληροφορεί σχετικά [2]:
«Οἱ σχισματικοί τῆς Οὐκρανίας, ὅπως εἶναι γνωστό καί ἀναμφισβήτητο, εἶναι καθηρημένοι καί ἀναθεματισμένοι, πολλοί δέ ἀπό αὐτούς ἀχειροτόνητοι καί αὐτοχειροτόνητοι. Ὁ πρωτεργάτης τοῦ σχίσματος Φιλάρετος Ντενισένκο εἶχε κανονική ἱερωσύνη καί ἀποστολική διαδοχή, ὅταν ἐπί πολλές δεκαετίες ἦταν κανονικός ἐπίσκοπος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρωσσίας. Ὅταν ὅμως καθαιρέθηκε καί ἀναθεματίσθηκε, ἔχασε τήν ἱερωσύνη καί τήν ἀποστολική διαδοχή, καί ἑπομένως ὅσοι χειροτονήθηκαν ἀπό αὐτόν, ὅπως ὁ σχισματικός νέος μητροπολίτης Κιέβου Ἐπιφάνιος, τό κατασκεύασμα τοῦ Βαρθολομαίου, δέν ἔχει ἱερωσύνη οὔτε ἀποστολική διαδοχή. Ὁ Μ. Βασίλειος τό ἐξηγεῖ ὡραιότατα στόν 1ο ἀπό τούς Κανόνες του, τούς ὁποίους ἐπικύρωσε ἡ Ἐκκλησία συνοδικά καί ἰσχύουν διαχρονικά. Λέγει λοιπόν ὅτι αὐτοί πού φεύγουν ἀπό τήν Ἐκκλησία μέ τό σχίσμα δέν ἔχουν πλέον τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καί δέν μποροῦν ἑπομένως νά μεταδώσουν κάτι πού δέν ἔχουν. Διακόπτεται ἡ παροχή τῆς Χάριτος μέ τήν διακοπή τῆς ἀποστολικῆς διαδοχῆς: «Οἱ δέ τῆς Ἐκκλησίας ἀποστάντες οὐκέτι ἔσχον τήν Χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ἑαυτούς· ἐπέλιπε γάρ ἡ μετάδοσις τῷ διακοπῆναι τήν ἀκολουθίαν… οἱ δέ ἀπορραγέντες, λαϊκοί γενόμενοι, οὔτε τοῦ βαπτίζειν, οὔτε τοῦ χειροτονεῖν εἶχον ἐξουσίαν, οὔτε ἠδύναντο χάριν Πνεύματος Ἁγίου ἑτέροις παρέχειν, ἧς αὐτοί ἐκπεπτώκασι». Πολύ περισσότερο αὐτά ἰσχύουν γιά ὅσους ἀπό τούς σχισματικούς τῆς Οὐκρανίας εἶναι ἀχειροτόνητοι καί αὐτοχειροτόνητοι, δέν εἶχαν δηλαδή ποτέ τήν Χάρη τῆς Ἱερωσύνης καί τήν ἀποστολική διαδοχή. Εἶναι φοβερό νά σκέπτεται κανείς ὅτι στήν Οὐκρανία ὑπάρχει ὁ κανονικός ἐπίσκοπος Κιέβου Ὀνούφριος, ὁ ὁποῖος ἔχει, μόνον αὐτός, τήν ἀποστολική διαδοχή στή σειρά τῶν ἐπισκόπων τοῦ Κιέβου, καί παρά ταῦτα ἔρχεται ἡ Κωνσταντινούπολη καί φυτεύει ἕνα δεύτερο ἐπίσκοπο Κιέβου, χωρίς Ἱερωσύνη καί χωρίς ἀποστολική διαδοχή».
Αναγνώριση των σχισματικών της Ουκρανίας από την Εκκλησία της Ελλάδος: Διάτρητη διαδικασία χωρίς ψηφοφορία και κατασκευασμένο «Ανακοινωθέν»
H σκόπιμη και σχεδιασμένη δεκάμηνη καθυστέρηση αναγνώρισης της σχισματικής ψευδοεκκλησίας της Ουκρανίας από την Εκκλησία της Ελλάδας, – καθώς σχεδιάσθηκε η αναβολή και η σιωπή, ώστε να κερδηθεί χρόνος και να δημιουργηθούν από κάποιους επισκόπους τετελεσμένα γεγονότα αναγνώρισης των σχισματικών -, σχολιάστηκε από τον αγωνιστή, ομότιμο καθηγητή Πατρολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. πρωτοπρ. Θεόδωρο Ζήση στο άρθρο με τίτλο «Το ειρηνικό γράμμα του αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου δικαιώνει τις πολεμικές κατακτητικές ενέργειες του πατριάρχου Βαρθολομαίου» (Νοέμβριος 2019) [3].
Ο ομότιμος καθηγητής αποκαλύπτει τη διάτρητη διαδικασία που ακολουθήθηκε στην έκτακτη συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος [4], την 12η Οκτωβρίου 2019, έπειτα από την οποία θεωρήθηκε πλέον ως επίσημη πράξη της Ιεραρχίας η αναγνώριση των σχισματικών της Ουκρανίας ως αυτοκέφαλης Εκκλησίας.
Η διάτρητη διαδικασία ήγειρε θύελλα διαμαρτυριών καθώς, όπως υποστήριξαν παρόντες επίσκοποι, δεν έγινε ψηφοφορία. Το κατασκευασμένο επίσης «Ανακοινωθέν» της Συνόδου, διέστρεψε τα πράγματα, σύμφωνα με καταγγελίες των Μητροπολιτών Κυθήρων καὶ Πειραιώς, και αντί να απεικονίζει ό,τι έγινε στην συνεδρίαση, κατέγραψε ως απόφαση ό,τι οι συντάκτες του επιθυμούσαν, χωρίς μάλιστα να αναγνωσθεί εις επήκοον όλων. Η πλειοψηφία των ιεραρχών εκάλυψε τα γενόμενα. Διαβάζουμε στο αποκαλυπτικό άρθρο:
«2. Σκόπιμη καὶ σχεδιασμένη ἡ δεκάμηνη καθυστέρηση τῆς ἀναγνώρισης
Ὅλοι γνωρίζαμε καὶ ἐκτιμούσαμε ὅτι στὴν συμπαγῆ καὶ ἀρραγῆ ἀρνητικὴ ἀπόρριψη τῆς ψευδοαυτοκεφαλίας ἀπὸ ὅλες τὶς αὐτοκέφαλες ἐκκλησίες ἀδύναμος κρίκος ἦταν ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος. Εἴχαμε γράψει καὶ σχετικὸ ἄρθρο3. Ἐπὶ δέκα μῆνες σιωποῦσε καὶ ἀνέβαλε. Ἀξιολογήσαμε ὡς θετικὸ τὸ ὅτι δὲν ἔσπευσε ἀμέσως νὰ συνταχθεῖ μὲ τὸ Φανάρι, καὶ ἀφήναμε μετέωρες κάποιες ἐλπίδες ὅτι ἡ πλειονότης τῶν Ἱεραρχῶν θὰ συντασσόταν μὲ τὴν καθολικὴ συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας, μὲ τὴν τήρηση τῶν Ἱερῶν Κανόνων. Ὅτι θὰ ἔβαζε φρένο στὴν τακτικὴ τοῦ πατριάρχου Βαρθολομαίου νὰ ἐνεργεῖ ὡς πάπας τῆς Ἀνατολῆς, ὡς «πρῶτος ἄνευ ἴσων», νὰ μὴν ὑπολογίζει τὰ δίκαια τῶν ἄλλων πατριαρχῶν καὶ προκαθημένων καὶ νὰ κάνει ὅ,τι θέλει καὶ ὅπου θέλει, ὡς παγκόσμιος δῆθεν ποιμὴν καὶ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας. Ἂν ὁ ἀρχιεπίσκοπος συγκαλοῦσε σύντομα τὴν Ἱεραρχία, μᾶλλον αὐτὸ θὰ συνέβαινε. Γι᾽ αὐτὸ πρὸς ἀποτροπὴν αὐτοῦ τοῦ ἐνδεχομένου σχεδιάσθηκε ἡ ἀναβολὴ καὶ ἡ σιωπή, ὥστε νὰ κερδηθεῖ χρόνος καὶ νὰ δημιουργηθοῦν ἀπὸ κάποιους ἐπισκόπους τετελεσμένα γεγονότα ἀναγνώρισης τῶν σχισματικῶν μὲ συμπροσευχές, συλλείτουργα καὶ ἐπισκέψεις. Δύο εἰδικὲς συνοδικὲς ἐπιτροπὲς ἀνέλαβαν νὰ μελετήσουν πρὸς τὴν ἐπιδιωκόμενη κατεύθυνση τὸ θέμα καὶ σὲ κάποιους ἐπισκόπους μὲ δῆθεν ἄγνοια τῶν θεμάτων ἔγιναν καὶ φροντιστήρια ἀπὸ εἰδικούς4. Καὶ ὅταν αὐτὰ εἶχαν προχωρήσει ἀρκετά, ὁ ψευδοπροκαθήμενος Ἐπιφάνιος ἐκαυχᾶτο ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος ἔχει ἤδη de facto ἀναγνωρίσει τὴν αὐτοκεφαλία, ὁ δὲ πατριάρχης Βαρθολομαῖος, προεξοφλώντας τὴν γνώμη, τὴν κρίση, τὴν στάση τῶν Ἑλλαδιτῶν ἐπισκόπων, ἔλαβε μόνος του τὴν ἀπόφαση, ὡς δεσπότης πρὸς δούλους, καὶ πολλὲς ἡμέρες πρὶν ἀπὸ τὴν σύνοδο τῆς Ἱεραρχίας ἐξήγγειλε μὲ βεβαιότητα ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος θὰ ἀναγνωρίσει πρώτη τὴν αὐτοκεφαλία τῶν σχισματικῶν Οὐκρανῶν. Γιὰ πρώτη φορὰ ἀρχιεπίσκοπος στὴν Ἑλλάδα ἐπιτρέπει νὰ ταπεινωθεῖ καὶ νὰ ἐξευτελισθεῖ ἔτσι ἡ Ἱεραρχία καὶ ὄχι βέβαια μόνο εἰς αὐτὸ τὸ θέμα.
Εἰς μάτην κάποιοι εὐσυνείδητοι ἐπίσκοποι πρὸ τῆς συνόδου τῆς Ἱεραρχίας καὶ ἰδιαιτέρως ὁ μητροπολίτης Κυθήρων, ποὺ ἦταν καὶ μέλος τῆς διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου μέχρι τέλους Αὐγούστου, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι, ὅπως οἱ Πειραιῶς, Νέας Σμύρνης, Κερκύρας, ἀλλὰ καὶ ἐν συνόδῳ οἱ παλαιοὶ Καρυστίας καὶ Ἠλείας μὲ τοὺς προαναφερθέντες, ὅπως καὶ οἱ Δρυϊνουπόλεως, Αἰτωλοακαρνανίας, Καισαριανῆς μὲ δύναμη, καὶ Μεσογαίας προσπάθησαν νὰ ἀποτρέψουν τὴν ὁλοκλήρωση τοῦ κακοῦ καὶ ἐζήτησαν νὰ ἀναβληθεῖ ἡ λήψη ἀπόφασης ἤ νὰ συγκληθεῖ Πανορθόδοξη Σύνοδος. Ἡ προειλημμένη στὸ Φανάρι καὶ ἀλλοῦ ἀπόφαση ἀναγνώρισης ἔπρεπε νὰ ληφθεῖ, ὅπως καὶ ἔγινε, μὲ μία διάτρητη διαδικασία ποὺ ἤγειρε θύελλα διαμαρτυριῶν, διότι, ὅπως ὑπεστήριξαν παρόντες ἐπίσκοποι, δὲν ἔγινε ψηφοφορία, ὅπως ὁρίζει γιὰ σπουδαῖα θέματα ὁ Καταστατικὸς Χάρτης τῆς Ἐκκλησίας, τὸ δὲ κατασκευασμένο ἐπίσης «Ἀνακοινωθέν» τῆς Συνόδου, διέστρεψε τὰ πράγματα, σύμφωνα μὲ τὶς καταγγελίες τῶν μητροπολιτῶν Κυθήρων καὶ Πειραιῶς, καὶ ἀντὶ νὰ ἀπεικονίζει ὅ,τι ἔγινε στὴν συνεδρίαση, κατέγραψε ὡς ἀπόφαση ὅ,τι οἱ συντάκτες του ἐπιθυμοῦσαν, χωρὶς μάλιστα νὰ ἀναγνωσθεῖ εἰς ἐπήκοον ὅλων. Ἡ πλειοψηφία βεβαίως ἐκάλυψε τὰ γενόμενα, καὶ θεωρεῖται πλέον ὡς ἐπίσημη πράξη τῆς Ἱεραρχίας ἡ ἀναγνώριση τῶν σχισματικῶν τῆς Οὐκρανίας ὡς αὐτοκέφαλης ἐκκλησίας. Καὶ τὸ κερασάκι στὴν τούρτα τῶν ἀντικανονικῶν ἐνεργειῶν ἔβαλε ὁ ἀρχιεπίσκοπος Ἱερώνυμος μὲ τὴν ἀποστολὴ στὸν ψευδοπροκαθήμενο Ἐπιφάνιο τοῦ καθιερωμένου «Εἰρηνικοῦ Γράμματος» πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, μὲ τὸ ὁποῖο ἐπίσημα τὸν ἀναγνωρίζει ὡς κανονικὸ μητροπολίτη Κιέβου, ὡσὰν νὰ μὴν ὑπάρχει ὁ κανονικὸς μητροπολίτης Κιέβου Ὀνούφριος, καὶ ὡς προκαθήμενο τῆς νέας αὐτοκέφαλης ἐκκλησίας, ποὺ κατεσκεύασε μόνος ἀπὸ χαλασμένα ὑλικὰ σχισματικῶν ὁ πατριάρχης Βαρθολομαῖος, χωρὶς τὴν συναίνεση τῶν λοιπῶν αὐτοκεφάλων ἐκκλησιῶν, παρὰ μόνον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, μετὰ ἀπὸ καθυστέρηση καὶ πολὺ παρασκήνιο».
Ιεροί Κανόνες: Απαγορεύεται αυστηρά η κοινωνία με τους σχισματικούς – Διακοπή μνημόνευσης (Ιεροκανονική Αποτείχιση)
Σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες απαγορεύεται αυστηρά η κοινωνία με τους σχισματικούς, ιδιαίτερα η προσευχητική, η λειτουργική. Όσοι κοινωνούν με ακοινωνήτους, καθίστανται και αυτοί ακοινώνητοι, ενώ όσοι κοινωνούν με καθηρημένους κληρικούς, πρέπει να καθαιρούνται. Η χορήγηση αυτοκεφαλίας στην λεγομένη Ουκρανική Εκκλησία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο έγινε κατά παράβαση πλήθους ιερών κανόνων και δεν καθιστά τους σχισματικούς Εκκλησία.
Επομένως, οι Ιεράρχες/κληρικοί που κοινώνησαν ή κοινωνούν προσευχητικά με τους σχισματικούς της Ουκρανίας, ουσιαστικά είναι ακοινώνητοι και πρέπει να αποφεύγεται η κοινωνία με αυτούς.
Συνεπώς, οι κληρικοί και οι λαϊκοί δεν πρέπει να εκκλησιάζονται εκεί που λειτουργούν Ιεράρχες/κληρικοί που κοινώνησαν προσευχητικά με τους σχισματικούς της Ουκρανίας ή να έχουν άλλες σχέσεις.
Επιπροσθέτως, οι κληρικοί στα πλαίσια της μη κοινωνίας πρέπει νά διακόψουν τη μνημόνευση: οι μεν επίσκοποι του πατριάρχου και της Ιεράς Συνόδου, οι δε πρεσβύτεροι και διάκονοι των επισκόπων, ως μη «ὀρθοτομούντων τόν λόγον τῆς ἀληθείας».
Σχετικά με το ποια πρέπει να είναι η στάση των κληρικών και των λαϊκών, απέναντι σε όσους κοινώνησαν προσευχητικά με τους σχισματοαιρετικούς της Ουκρανίας, η Σύναξη Ορθοδόξων Μοναχών και Κληρικών υπογραμμίζει στη «Διακήρυξη αφύπνισης και αντίστασης: Από την αίρεση του Κολυμπαρίου στο Ουκρανικό σχίσμα και στην «Ένωση των Εκκλησιών»» (Δεκέμβριος 2019):
«Ἀπαγορεύεται ἑπομένως αὐστηρά ἡ κοινωνία μέ τούς σχισματικούς, ἰδιαίτερα ἡ προσευχητική, ἡ λειτουργική. Ὅσοι κοινωνοῦν μέ ἀκοινωνήτους καθίστανται καί αὐτοί ἀκοινώνητοι, ἰδιαίτερα δέ ὅσοι κοινωνοῦν μέ καθηρημένους κληρικούς πρέπει νά καθαιροῦνται καί αὐτοί.
Γιά τήν ἐφαρμογή αὐτῶν τῶν Κανόνων πού εἶναι σαφέστατοι πρέπει νά ληφθοῦν ὑπ᾽ ὄψιν τά ἑξῆς. Οἱ δικοί μας κληρικοί, οἱ Ἑλλαδίτες, ἀλλά καί τῶν ἄλλων δικαιοδοσιῶν τῆς Κωνσταντινούπολης καί τῆς Ἀλεξάνδρειας, πού ἐκοινώνησαν προσευχητικά μέ τούς σχισματικούς τῆς Οὐκρανίας, οὐσιαστικά εἶναι ἀκοινώνητοι, καί πρέπει νά ἀποφεύγεται ἡ κοινωνία μέ αὐτούς, δηλαδή οἱ ἄλλοι κληρικοί καί οἱ λαϊκοί δέν πρέπει νά ἐκκλησιάζονται ἐκεῖ πού λειτουργοῦν ἤ νά ἔχουν ἄλλες σχέσεις. Οἱ κληρικοί μάλιστα πρέπει στά πλαίσια τῆς μή κοινωνίας νά διακόψουν τήν μνημόνευση, οἱ μέν ἐπίσκοποι τοῦ πατριάρχου καί τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, οἱ δέ πρεσβύτεροι καί διάκονοι τῶν ἐπισκόπων ὡς μή «ὀρθοτομούντων τόν λόγον τῆς ἀληθείας». Ἡ δικαιολόγηση τοῦ σχίσματος καί ἡ ἐκκλησιοποίησή του δέν εἶναι ὀρθοτόμηση τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας. Ἀλλιῶς ψεύδονται ἐνώπιον τοῦ Θυσιαστηρίου».
