Η Τουρκία εργάστηκε συστηματικά για να επεκτείνει την επιρροή της πέρα από την κυβέρνηση της Τρίπολης – Η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει εξηγήσεις…
Η ομόφωνη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου, συνιστά μια εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα και μια βαριά πολιτική ήττα της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Μια ήττα που έχει ονοματεπώνυμο: Γιώργος Γεραπετρίτης.
Και, αναπόφευκτα, Κυριάκος Μητσοτάκης.
Γιατί η Αθήνα δεν μπορεί να επικαλείται διαρκώς την ανάγκη διαλόγου, τις επαφές με τη λιβυκή πλευρά και τα περί «ήρεμων νερών», όταν η Άγκυρα καταφέρνει να εξασφαλίσει ένα κρίσιμο πολιτικό αποτέλεσμα σε βάρος των ελληνικών θέσεων.
Διπλωματία με φωτογραφίες, αλλά χωρίς αποτέλεσμα
Ο υπουργός Εξωτερικών είχε αναλάβει την προσπάθεια αναθέρμανσης των σχέσεων με την ανατολική Λιβύη και την οικογένεια Haftar.
Οι επαφές με τον στρατάρχη Khalifa Haftar και τον γιο του, Saddam Haftar, παρουσιάζονταν ως αναγκαίο βήμα για την οικοδόμηση διαύλων επικοινωνίας και την προάσπιση των ελληνικών συμφερόντων.
Ο Νίκος Δένδιας, επίσης, είχε καλλιεργήσει τις επαφές με τη λιβυκή πλευρά, φέρνοντας συχνά τον Haftar στην Αθήνα.
Ο ίδιος ο Γεραπετρίτης μετέβαινε στη Λιβύη για συνομιλίες, μεταξύ άλλων για το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών.
Η κυβέρνηση διαβεβαίωνε ότι η διαπραγμάτευση προχωρούσε θετικά και ότι οι σχέσεις με τη Λιβύη μπορούσαν να οδηγηθούν σε καλύτερο σημείο.
Και τώρα;
Το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης εγκρίνει το μνημόνιο που η Ελλάδα χαρακτηρίζει παράνομο, ανατρέποντας τη στάση που είχε διαμορφωθεί από το 2020.
Τι ακριβώς απέδωσε, λοιπόν, αυτή η διπλωματική κινητικότητα;
Οι συναντήσεις και οι διαβεβαιώσεις δεν αρκούν όταν δεν μεταφράζονται σε ουσιαστικά αποτελέσματα.
Και η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει πώς απέτυχε να αποτρέψει μια εξέλιξη τέτοιας στρατηγικής σημασίας.
Η Άγκυρα κινήθηκε αθόρυβα και πήρε αυτό που ήθελε
Η Τουρκία, αντίθετα, εργάστηκε συστηματικά για να επεκτείνει την επιρροή της πέρα από την κυβέρνηση της Τρίπολης, την οποία είχε στηρίξει στρατιωτικά κατά την επίθεση του Haftar το 2019-2020.
Η προσέγγιση με την ανατολική Λιβύη, οι επαφές με την οικογένεια Haftar και ο ρόλος του επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, υπό τον Ibrahim Kalin, εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική.
Η απομάκρυνση του Aguila Saleh από την προεδρία του κοινοβουλίου, στις 6 Οκτωβρίου, έπειτα από σχεδόν δώδεκα χρόνια, αποτέλεσε κομβικό σημείο.
Τον διαδέχθηκε ο Al-Salehin Abdul Nabi, ο οποίος είχε ηγηθεί της κοινοβουλευτικής επιτροπής φιλίας Λιβύης–Τουρκίας.
Δημοσιεύματα ανέφεραν, επικαλούμενα πηγές ασφαλείας στη Βεγγάζη, ότι ασκήθηκαν πιέσεις προς την πλευρά Haftar για την προώθηση της κύρωσης.
Οι καταγγελίες αυτές δεν έχουν την ίδια βαρύτητα με μια επίσημη επιβεβαίωση, αλλά φωτίζουν το πολιτικό παρασκήνιο.
Σύμφωνα με το Reuters, Λίβυοι βουλευτές επικαλέστηκαν στρατηγικά, οικονομικά και πολιτικά οφέλη, ενώ η απόφαση ανέτρεψε και τις απορριπτικές επιλογές του 2020.
Η Άγκυρα πέτυχε έτσι να ενισχύσει την πολιτική νομιμοποίηση μιας συμφωνίας που μέχρι πρότινος συναντούσε αντιστάσεις και στην ανατολική Λιβύη.
Σαμαράς και ΠΑΣΟΚ στριμώχνουν την κυβέρνηση
Η κριτική πλέον δεν προέρχεται από μία μόνο πλευρά.
Ο Αντώνης Σαμαράς εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του πρωθυπουργού και του υπουργού Εξωτερικών, υποστηρίζοντας ότι οι εξελίξεις διαψεύδουν τις διαβεβαιώσεις περί ήρεμων νερών.
Έθεσε, παράλληλα, ζητήματα για τις μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη προς την Κρήτη, τη Μονή Σινά, την τουρκική παρουσία στη Θράκη και τις σχέσεις της Άγκυρας με περιφερειακούς συμμάχους της.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Δημήτρης Μάντζος και ο Γιάννης Μανιάτης, εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ, χαρακτήρισαν την κύρωση ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη και ζήτησαν άμεση ενημέρωση των πολιτικών κομμάτων και της κοινωνίας. Συνέδεσαν, μάλιστα, την κατάσταση με τη ρηματική διακοίνωση της κυβέρνησης της Τρίπολης, στις 24 Αυγούστου 2026, για τις ελληνικές ενέργειες σχετικά με τους υδρογονάνθρακες νοτίως της Κρήτης, αλλά και με τις ανησυχίες για κρίσιμα έργα, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Το καλώδιο και η επόμενη μεγάλη δοκιμασία
Η Αθήνα απορρίπτει το μνημόνιο ως παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας και αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Η κοινοβουλευτική έγκριση, πάντως, δεν καθιστά αυτομάτως τη συμφωνία νόμιμη ούτε δεσμεύει τρίτα κράτη.
Το κρίσιμο ζήτημα βρίσκεται πλέον μπροστά μας: στην ενεργειακή δραστηριότητα και στην πόντιση του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Εάν η Τουρκία επιχειρήσει να αξιοποιήσει το μνημόνιο ως βάση για παρεμπόδιση των εργασιών, η ένταση είναι δεδομένη και πιθανότητα τα τουρκικά πολεμικά πλοία θα παρεμποδίσουν το γαλλικό πλοίο.
Η τουρκική επιρροή μεγαλώνει, οι ελληνικές ανησυχίες εντείνονται και η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι διαθέτει σχέδιο αποτροπής και όχι μόνο επικοινωνιακή διαχείριση.
Η κύρωση του μνημονίου είναι ένα σκληρό καμπανάκι για την ελληνική διπλωματία.
Μαξιμιλιανός
www.bankingnews.gr