«Ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω» (Ματθ. 19,6). Ο λόγος του Κυρίου είναι σαφής· ο γάμος δεν είναι απλή ανθρώπινη συμφωνία, αλλά μυστήριο, ένωση δύο ψυχών «εις σάρκα μίαν», η οποία δεν μπορεί να λυθεί χωρίς ολέθριες συνέπειες. Ο γάμος δεν είναι προσωπικό δικαίωμα αλλά σταυρός, δεν είναι πηγή πρόσκαιρης ευτυχίας αλλά δρόμος σωτηρίας και δοκιμασίας.
Όταν γκρεμίζεται το σπίτι, δεν πονά μόνον ο άνδρας ή η γυναίκα· κυρίως συντρίβονται οι ψυχές των παιδιών. Αυτά ζητούν όχι χρυσάφι ούτε πολυτέλεια, αλλά τη βεβαιότητα της οικογενειακής εστίας, την παρουσία και των δύο γονέων που θα τα στηρίξουν στην αθωότητά τους. Όπως ψάλλει ο Δαυίδ: «Ἰδοὺ τέκνα, κληρονομία Κυρίου· ὁ μισθὸς τοῦ καρποῦ τῆς γαστρός» (Ψαλμ. 126,3). Τα παιδιά είναι δώρο Θεού, όχι αντικείμενο διαμάχης, και πληγώνονται βαθιά όταν η εστία τους χωρίζεται.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος προειδοποιεί: «Οὐδὲν ψυχῆς παιδὸς τραυματικώτερον ἀπὸ κακῆς οἰκογενείας». Η διάλυση του γάμου αφήνει τραύματα αόρατα αλλά διαρκή. Μπορεί να μη φαίνονται, όμως συνοδεύουν τον άνθρωπο σε όλη του τη ζωή. Η αστάθεια, η ανασφάλεια, η έλλειψη παραδείγματος, όλα αυτά κλονίζουν την πίστη και την ψυχή του παιδιού.
Τα δικαστήρια ίσως βλέπουν λογαριασμούς, περιουσίες και οικονομικές υποχρεώσεις. Η Εκκλησία όμως βλέπει ψυχές. Βλέπει τον πατέρα που οφείλει να μείνει στήριγμα και τη μητέρα που οφείλει να μείνει σκέπη. Διότι «οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος ἄνευ σταυροῦ» (Άγιος Ισαάκ ο Σύρος), και ο σταυρός του γάμου είναι να σηκώνει κανείς και τα βάρη της σχέσεως και την ευθύνη των παιδιών, ακόμη κι όταν δοκιμάζεται.
Η λεγόμενη προσωπική «ευτυχία» που υπόσχεται ο κόσμος είναι πλάνη. Η αληθινή χαρά δεν βρίσκεται στην απόδραση, αλλά στην πιστότητα. «Μείνατε ἐν τῇ ἀγάπῃ τῇ ἐμῇ» λέγει ο Κύριος (Ιω. 15,9). Η ευτυχία είναι δόλωμα, αλλά ο πόνος και η ενοχή είναι το αγκίστρι που μένει. Το διαζύγιο μπορεί να υπόσχεται λύτρωση, αλλά το τίμημα πληρώνεται κυρίως από τα παιδιά.
Και όταν αυτά μεγαλώσουν, θα θυμούνται ποιος έμεινε και ποιος εγκατέλειψε. Θα θυμούνται ποιος στάθηκε φύλακας του σπιτιού και ποιος υπέγραψε τη διάλυσή του. Δεν θα καταλάβουν δικαιολογίες, θα νιώσουν όμως ποιανού το χέρι τους στήριξε.
Το διαζύγιο δεν είναι απλώς μια ανθρώπινη πράξη ανάμεσα σε δύο συζύγους· είναι σεισμός που συγκλονίζει το μέλλον των παιδιών και ανοίγει πληγές που δύσκολα θεραπεύονται. Η ιστορία δεν θα θυμηθεί τις προφάσεις μας, αλλά θα γράψει ποιος αγωνίστηκε και ποιος υποχώρησε. Ο Κύριος μάς καλεί να μείνουμε πιστοί στον όρκο ενώπιον της Αγίας Τραπέζης, για να μη θάψουμε τα ίδια μας τα παιδιά κάτω από τα ερείπια του σπιτιού που μας εμπιστεύτηκε ο Θεός.
Ας σηκώσουμε λοιπόν το σταυρό του γάμου με υπομονή, αφοσίωση και προσευχή. Διότι «ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν» (Λουκ. 21,19). Η υπομονή, η θυσία, η συγχώρηση και η πίστη γίνονται τα θεμέλια που στηρίζουν τον γάμο και διασώζουν τα παιδιά από την καταστροφή. Δεν υπάρχει ευλογημένη οικογένεια χωρίς σταυρό, αλλά ούτε και χωρίς την Ανάσταση που έρχεται μέσα από αυτόν τον σταυρό.
Οι Πατέρες μας διδάσκουν ότι ο γάμος είναι «κατ’ οἰκονομίαν μοναστήριον»· ένας χώρος αγώνα, προσευχής και αλληλοϋπομονής, όπου οι δύο σύζυγοι καλούνται να σώσουν ο ένας τον άλλον και μαζί να οδηγήσουν τα παιδιά τους στον Χριστό. Όταν αυτό διαρρηγνύεται, η ζημία δεν είναι μόνο κοινωνική αλλά πνευματική, διότι διακόπτεται η αλυσίδα της αγάπης, που είναι η εικόνα της Αγίας Τριάδος.
Η Εκκλησία, με μητρική φροντίδα, δεν απορρίπτει τον πεσμένο, αλλά καλεί σε μετάνοια, σε συμφιλίωση και σε αγώνα για αποκατάσταση. Ο Κύριος δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει (Ιεζ. 33,11). Έτσι και στην οικογένεια, το θέλημα του Θεού είναι να μένει ενωμένη, ώστε τα παιδιά να ανατρέφονται «ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου» (Εφ. 6,4).
Ας ενθυμηθούμε λοιπόν ότι η οικογένεια είναι μικρή Εκκλησία. Όταν αυτή καταρρεύσει, τα παιδιά γίνονται τα αθώα θύματα. Όταν όμως σταθεί, γίνεται λιμάνι σωτηρίας για όλους. Η αληθινή ελευθερία δεν βρίσκεται στο διαζύγιο, αλλά στο να μένουμε ελεύθεροι από τα πάθη, τη φιλαυτία και την εγωπάθεια, που γεννούν τον χωρισμό.
Η Εκκλησία μάς καλεί να υπερασπιστούμε το μυστήριο του γάμου με κάθε θυσία, γιατί «ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει» (Α΄ Κορ. 13,8). Και αυτήν την αγάπη καλούνται να δουν και να ζήσουν τα παιδιά μας, για να ριζώσουν σε πίστη, βεβαιότητα και ελπίδα.
Αν το σπίτι καταρρεύσει, τα παιδιά είναι εκείνα που θάβονται κάτω από τα ερείπια. Αν όμως το σπίτι στηριχθεί με προσευχή, μετάνοια και θυσία, τότε ο Θεός ευλογεί και στερεώνει το οικοδόμημα. Ας αγωνιστούμε λοιπόν, για να μείνουμε πιστοί στην κλήση μας και να διαφυλάξουμε τα παιδιά μας, που είναι τα πολυτιμότερα δώρα του Θεού.
Στο τέλος, η ιστορία δεν θα θυμηθεί τις προφάσεις μας, αλλά θα μαρτυρήσει ποιος έμεινε πιστός στον όρκο, ποιος στάθηκε φύλακας της οικογενειακής εστίας και ποιος εγκατέλειψε. Μακάρι όλοι να ακουσθεί για μας ο λόγος του Κυρίου: «Εὖ, δοῦλε ἀγαθέ καὶ πιστέ· ἐπὶ ὀλίγα ἦς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου» (Ματθ. 25,21).
Όποιος κρατήσει όρθιο το σπίτι του με την χάρη του Θεού, θα δει τα παιδιά του να ανθίζουν σαν δένδρα φυτεμένα παρά τα ὕδατα. Και η ευλογία θα μένει από γενεά σε γενεά.
Το διαζύγιο δεν είναι λύση αλλά πληγή που βαραίνει τις ψυχές των παιδιών. Ο γάμος είναι μυστήριο, θυσία και σταυρός που οδηγεί στη σωτηρία όταν σηκώνεται με υπομονή και αγάπη. Η αληθινή ελευθερία δεν είναι στην απόδραση, αλλά στη σταθερότητα, στη συγχώρηση και στην πιστότητα στον όρκο που δόθηκε ενώπιον του Θεού. Τα παιδιά θυμούνται ποιος έμεινε, ποιος αγωνίστηκε, ποιος προστάτευσε το σπίτι. Μακάρι να σταθούμε φύλακες και όχι γκρεμιστές, ώστε η οικογένεια να παραμείνει μικρή Εκκλησία και τα παιδιά να μεγαλώσουν με ρίζες στερεωμένες στην αγάπη του Χριστού.
Αν σε αγγίζει αυτός ο λόγος, μοιράσου τον και άφησε τη σκέψη σου για να γίνουμε όλοι συνοδοιπόροι στην προσευχή και στον αγώνα υπέρ της οικογένειας.
Τα παιδιά θυμούνται πάντα ποιος έμεινε.