Από τον Μάρκο (Σχολιαστής Θρησκευτικών Θεμάτων στο Helleniscope)
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος απαντά στη δημόσια συζήτηση σχετικά με την κάλυψη των μισθών των κληρικών από την κυβέρνηση: romfea.gr/
Υπενθυμίζει σε όλους ότι η συντριπτική πλειοψηφία της εκκλησιαστικής περιουσίας (ακίνητης περιουσίας) που υπήρχε την εποχή της Ελληνικής Επανάστασης είχε ήδη δωρηθεί στο ελληνικό κράτος και ότι η ρύθμιση που ισχύει σήμερα χρονολογείται από εκείνες τις συμφωνίες μεταβίβασης γης.
Μέχρι στιγμής, όλα καλά. Ωστόσο, είναι πασίγνωστο «μυστικό» ότι μετά τη θητεία του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου, το ελληνικό πολιτικό κατεστημένο δεν εκτίμησε το είδος του «ανταγωνισμού» που αντιπροσώπευε μια εκκλησιαστική προσωπικότητα του βεληνεκούς του. Ως αποτέλεσμα, φρόντισαν ώστε ο επόμενος Αρχιεπίσκοπος να είναι ένα πολύ πιο «σιωπηλό αρνί» σε σύγκριση.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της θητείας του Ιερώνυμου, η νομοθετική κατάσταση της εκκλησιαστικής περιουσίας έχει υποστεί μεγαλύτερη επιδείνωση —υπέρ της κυβέρνησης— από ό,τι κατά τη διάρκεια πολλών δεκαετιών πριν. Επομένως, το ξαφνικό ενδιαφέρον του για το ζήτημα φαίνεται μάλλον περίεργο αν το εξετάσουμε σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο αδράνειας και σιωπηλών αντιδράσεων.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 1
Τι σκεφτόταν ο Αρχιεπίσκοπος όταν αποδυνάμωνε τη θέση της Εκκλησίας επιτρέποντας στην κυβέρνηση να φορολογεί περιουσιακά στοιχεία του Αγίου Όρους που βρίσκονται εκτός του Άθωνα—κάτι που δεν είχε γίνει ούτε καν υπό την Οθωμανική κυριαρχία των Τούρκων;
Σύμφωνα με την ίδια νομοθεσία (και, για την ιστορία, η νομοθεσία που αφορά την εκκλησιαστική περιουσία απαιτεί τη συγκατάθεση της Εκκλησίας της Ελλάδος για να ψηφιστεί, σύμφωνα με τις συνταγματικές διατάξεις), έχω πληροφορηθεί από διάφορες πηγές ότι ακόμη και τα χρήματα που εισπράττονται από το παγκάρι θεωρούνται πλέον φορολογητέο εισόδημα που πρέπει να δηλώνεται.
Τον ένοιαζε η εκκλησιαστική περιουσία και το καθεστώς της αφορολόγητης νομοθέτησης τότε, όταν επέτρεπε την ψήφιση τέτοιων νόμων; Ούτε καν οι Τούρκοι δεν θέσπισαν τέτοιου είδους νομοθεσία κατά της Εκκλησίας.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 2
Τι γίνεται με την αποδοχή των «κουρεμάτων» που επιβλήθηκαν κατά την εποχή των Μνημονίων, τα οποία επέτρεψαν στην κυβέρνηση να μειώσει τον αριθμό των έμμισθων κληρικών —και τους μισθούς των κληρικών— σε όλη την Ελλάδα; Ποιος το θυμάται αυτό;
Γιατί ο Ιερώνυμος δεν έμεινε στη θέση του τότε, αλλά τώρα επιλέγει να το κάνει όταν οι μισθοί των Μητροπολιτών αυξάνονται σχεδόν κατά 100% και η δημόσια αντίδραση για αυτή την υποτιθέμενη πνευματική πρόκληση έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της;
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 3
Και ενώ συζητάμε για τη θητεία του Ιερώνυμου σε σχέση με την εκκλησιαστική περιουσία, ας επανεξετάσουμε ένα άλλο διαμάντι που σε μεγάλο βαθμό κρύφτηκε κάτω από το χαλί των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης: την περίεργη εμφάνιση του Άρθρου 56 σε ένα κατά τα άλλα άσχετο νομοσχέδιο της κυβέρνησης το 2020. orthodoxianewsagency.gr/
Ήταν αυτή η μεταφορά ελέγχου —και εσόδων— από τις προηγουμένως δημοτικές εκκλησίες-νεκροταφεία στις τοπικές Μητροπόλεις ένα από τα κίνητρα ή τις «ανταμοιβές» πίσω από την σε μεγάλο βαθμό σιωπηλή αποδοχή από την Εκκλησία της Ελλάδος των lockdown των χώρων λατρείας λόγω της εποχής του COVID, όπως έχουν ισχυριστεί πολλές φωνές στον δρόμο;
Αν υπάρχει κάποια αλήθεια στις φήμες ότι αυτές οι δύο εξελίξεις συνδέονταν, πίστευε πραγματικά ο Ιερώνυμος ότι οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι ήταν φίλοι του και δεν θα ενοχλούσαν ποτέ ξανά την Εκκλησία; Ή μήπως απλώς παίζει τον ρόλο του «διπλού πράκτορα» όποτε τον βολεύει;
Οι λεπτομέρειες του Άρθρου 56 (παρακάτω) είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικές. Κατάφεραν μάλιστα να ενσωματώσουν μια ρήτρα στην τελευταία πρόταση που εξαιρούσε τα οχήματα της Μητροπολιτικής Περιφέρειας από έναν νόμο του 1953.
Ο χρόνος, η ουσία και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αξίζουν πολύ περισσότερο έλεγχο από ό,τι έχουν λάβει.
=====Άρθρο 56
Διοίκηση και διαχείριση ορθοδόξων ιερών ναών εντός κοιμητηρίων και ρύθμιση θεμάτων Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών
1. Η διοίκηση και η διαχείριση των μη ενοριακών ορθοδόξων ιερών ναών εντός των κοιμητηρίων, ασχέτως της νομικής τους μορφής, ασκείται είτε από το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο της οικείας Ενορίας, είτε από Συμβούλιο που ορίζει ο επιχώριος Μητροπολίτης. Τα έσοδα των ναών διατίθενται πρωτίστως για τη συντήρηση και τις εν γένει απαιτήσεις καλής λειτουργίας τους και επικουρικώς για φιλανθρωπικούς σκοπούς της τοπικής Μητρόπολης. Από 1.12.2020 το πάσης φύσης προσωπικό των ανωτέρω ναών καθίσταται αυτοδικαίως προσωπικό της οικείας Μητρόπολης, λαμβάνοντας υπόψη την προϋπηρεσία του για κάθε συνέπεια. Για την υπαγωγή που εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του επιχώριου Μητροπολίτη, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Οι θέσεις στους Οργανισμούς Εσωτερικής Υπηρεσίας των δήμων του προσωπικού που μεταφέρονται κατά τις διατάξεις της παρούσας, καταργούνται. Η οικεία Μητρόπολη είναι καθολική διάδοχος των συμβάσεων που έχουν συναφθεί από τους ΟΤΑ και τα νομικά τους πρόσωπα, στο πλαίσιο της εξυπηρέτησης των αναγκών των ανωτέρω ναών, και υπεισέρχεται αυτοδικαίως, από τη δημοσίευση του παρόντος, σε όλα τα δικαιώματα και τις που απορρέουν από αυτές. Απαγορεύεται η είσπραξη τελών ή δικαιωμάτων από τους ΟΤΑ και τα νομικά τους πρόσωπα για τις ιεροτελεστίες που τελούνται από θρησκευτικούς λειτουργούς εντός των νεκροταφείων.
2. Ο ν. 547/1977 (Α΄ 56) καταργείται.
3. Τα οχήματα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών που διατίθενται για την κίνηση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, καθώς και τα οχήματα που διατίθενται για την κίνηση των Μητροπολιτών των Ιερών Μητροπόλεων της Εκκλησίας της Ελλάδος, του Αρχιεπισκόπου της Ιεράς. Αρχιεπισκοπής Κρήτης και των Μητροπολιτών των Ιερών Μητροπολέων της και των Μητροπολιτών
16 Ιουνίου 2026, www.helleniscope.com