Εἶπε ὁ μακαριστὸς Γέρων Ἀνανίας Κουστένης: «Ὅταν δὲν μπορῶ νὰ κοιμηθῶ, ξέρετε τί κάνει ἡ ἀφεντιά μου; Εἶμαι καὶ παπᾶς, ἀλλὰ καὶ οἱ πιστοὶ μπορεῖ νὰ τὸ κάνουν. Μνημονεύω ὀνόματα ζώντων καὶ τεθνεώτων. Χιλιάδες ὀνόματα. Καὶ καθὼς ἔχω τόσα χρόνια στὴν Ἐκκλησία, μισὸν αἰῶνα, ἔχω γνωρίσει πολλούς.
Κι ἀρχίζω ἐκεῖ τὴν προσευχή, καὶ τί ἔρχεται; Ἔρχεται ὁ ὕπνος τόσο ὡραῖα, ποὺ ὅλοι αὐτοὶ μὲ εὐγνωμονοῦν καὶ μὲ ἀποκοιμίζουν!
Τοὐλάχιστον τρεῖς φορὲς τὴν ἡμέρα, πρωί, μεσημέρι, βράδυ, σᾶς μνημονεύω. Θὰ μοῦ πεῖτε: «Ποῦ βρίσκεις ἄκρη;» Βρίσκει ἡ Ἐκκλησία, βρίσκει ὁ Χριστός, βρίσκω κι ἐγώ. Τὰ παραπέρα μὴν τὰ ρωτᾶτε. Γι’ αὐτό, νὰ προσευχόμεθα!».
(Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ Ἀρχιμανδρίτη Ἀνανία Κουστένη, «Ἀπὸ τὴν ζωή μου, Αὐτοβιογραφικὰ – Πατρικοὶ λόγοι», τῶν ἐκδόσεων Κυπρής, Ἀθήνα 2024).
Ἡ ἀϋπνία ἀποτελεῖ, σύμφωνα μὲ μελέτες εἰδικῶν ἐπιστημόνων, πρόβλημα ὄχι κάποιων μεμονωμένων συνανθρώπων μας, ἀλλὰ πρόβλημα ἑνὸς πολὺ μεγάλου ποσοστοῦ ἀνθρώπων ὅλου τοῦ πλανήτη μας, εἰδικῶς τῶν πιὸ ἡλικιωμένων. Γι’ αὐτὸ καὶ οἱ ἔρευνες γιὰ τὴν ἐπίλυσή του πολλαπλασιάζονται ὅσο περνάει ὁ καιρός, ἐνῷ δισεκατομμύρια εἶναι τὰ χάπια ποὺ καταναλώνονται ἀκριβῶς γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτόν. Ὑπάρχουν δὲ καὶ πρακτικὲς συμβουλὲς ποὺ βοηθοῦν πράγματι στὴν ὑπέρβαση τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ προβλήματος, κάτι ποὺ ἐπιβεβαιώνεται ἀπὸ ἐκείνους ποὺ θὰ θελήσουν νὰ τὶς ἀκολουθήσουν – σταθερὴ ὥρα βραδινῆς κατακλίσεως· ἀποφυγὴ τροφῆς βαριᾶς ἀργὰ τὸ βράδυ· ἀποφυγὴ ἀλκοὸλ ἢ καφέ, ὅπως καὶ ἐκθέσεως σὲ ὀθόνες κινητῶν ἢ τηλεοράσεως μέχρι λίγο πρὶν τὴν κατάκλιση κ.ά.π.
Ὁ μακαριστὸς Γέροντας Ἀνανίας, ποὺ ἔπασχε κι αὐτὸς ἀπὸ ἀϋπνίες κάποιες ἢ πολλὲς φορές, προτείνει τὴ δική του μέθοδο, ἡ ὁποία ὄχι μόνο στηρίζεται στὴν προσωπική του ἐμπειρία, ἀλλ’ ἐκφράζει καὶ τὴν ἀνάλογη προτροπὴ τοῦ μεγάλου πνευματικοῦ του, ὁσίου Πορφυρίου του καυσοκαλυβίτου, ὅπως καὶ πολλῶν ἄλλων ἀσφαλῶς ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας: τὴν προσευχή!
Διότι καὶ ὁ ἅγιος Πορφύριος συμβούλευε παρεμφερῶς: «Ὁ ἄνθρωπος τοῦ Χριστοῦ ὅλα τὰ κάνει προσευχή. Καὶ τὴ δυσκολία καὶ τὴ θλίψη, τὶς κάνει προσευχή. Ὅ,τι καὶ νὰ τοῦ τύχει ἀμέσως ἀρχίζει: “Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ…”. Ἡ προσευχὴ ὠφελεῖ σὲ ὅλα, καὶ στὰ πιὸ ἁπλᾶ. Γιὰ παράδειγμα, πάσχεις ἀπὸ ἀϋπνία· νὰ μὴ σκέπτεσαι τὸν ὕπνο. Νὰ σηκώνεσαι, νὰ βγαίνεις ἔξω καὶ νὰ ἔρχεσαι πάλι μέσα στὸ δωμάτιο, νὰ πέφτεις στὸ κρεβάτι σὰν γιὰ πρώτη φορά, χωρὶς νὰ σκέπτεσαι ἂν θὰ κοιμηθεῖς ἢ ὄχι. Νὰ συγκεντρώνεσαι, νὰ λὲς τὴ δοξολογία καὶ μετὰ τρεῖς φορὲς τὸ “Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ… ” κι ἔτσι θὰ ἔρχεται ὁ ὕπνος».
Ὁ μακαριστὸς π. Ἀνανίας λοιπὸν στὶς ἀϋπνίες του προσευχόταν. Ἀλλὰ προσευχόταν σὰν νὰ βρισκόταν μπροστὰ στὴν προσκομιδή, ὅπου ὁ ἱερέας ἑτοιμάζοντας τὰ τῆς Θείας Λειτουργίας μνημονεύει δεκάδες, ἑκατοντάδες, χιλιάδες συχνὰ ὀνόματα, εἴτε ζώντων εἴτε κεκοιμημένων. Ἡ ἀϋπνία του δηλαδὴ γινόταν μία συνέχεια τῆς Θείας Λειτουργίας καὶ μία ἀδιάκοπη ἐπιβεβαίωση τῆς χριστιανικῆς του ταυτότητας, κατὰ τὴν ὁποία ὁ πιστὸς χριστιανὸς ζεῖ ἑνωμένος μὲ τὸν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, γι’ αὐτὸ καὶ ἑνωμένος μὲ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους, εἴτε τοῦ παρελθόντος εἴτε τοῦ παρόντος εἴτε καὶ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἄλλωστε ὁ χριστιανός; «Μίμημα Χριστοῦ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρὼπῳ» (ὅσιος Ἰωάννης τῆς Κλίμακος).
Ὁπότε, ὡς συνέχεια τοῦ Χριστοῦ ὁ χριστιανὸς εἶναι δεδομένο ὅτι φέρει στὴν καρδιὰ καὶ τὴν ὕπαρξή του τὸν κόσμο ὅλον, «αἴρων» κατὰ κάποιον τρόπο καὶ αὐτὸς «τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου» – «συνεσταύρωται γὰρ τῷ Χρὶστῷ» (ἀπ. Παῦλος).
Κι ἀπὸ τὴν ἄποψη αὐτὴ ἡ μνήμη τῶν ἀνθρώπων καὶ ἡ προσευχὴ γι’ αὐτούς, ἰδίως τοὺς γνωστοὺς ποὺ ξέρει καλύτερα καὶ τὰ προβλήματα καὶ τοὺς πειρασμοὺς ποὺ περνοῦν, γίνεται ἔμπονη, γίνεται μὲ θέρμη καρδίας, κάτι ποὺ κινητοποιεῖ στὸ ἔπακρο τὴ χάρη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ μας, ὁ Ὁποῖος δὲν χαίρει μὲ τίποτε περισσότερο στὸν κόσμο, ἀπὸ τὸ νὰ βρίσκει πιστούς Του ποὺ κινοῦνται καὶ ἐνεργοῦν μὲ τὸν ἀντίστοιχο μ’ Ἐκεῖνον τρόπο, δηλαδὴ μὲ τὴν Ἀγάπη Του, «συγγενεύοντας» μὲ τὸν Ἴδιο! «Ὑπακούει» λοιπὸν στὴν προσευχὴ αὐτὴν Κύριος ὁ Θεός, πολλαπλασιάζοντας τὴ χάρη καὶ τὶς εὐεργεσίες Του ἀσφαλῶς γιὰ τὸ «ἀντικείμενο» τῆς προσευχῆς, ἀλλὰ πρωτίστως προσφέροντας τὴ χάρη Τοῦ οὐκ ἐκ μέτρου γιὰ τὸ «ὑποκείμενό» της, γι’ αὐτὸν ποὺ προσεύχεται. Ὁ μακαριστὸς Γέροντας Ἀνανίας τὸ σημειώνει μὲ τὸν δικό του μοναδικὸ τρόπο, ἀποκαλύπτοντας ταυτοχρόνως καὶ τὴ βαθιὰ ἐκκλησιολογική του συνείδηση: «ὅλοι αὐτοί, (οἱ δεχόμενοι δηλαδὴ τὴν προσευχή), μὲ εὐγνωμονοῦν καὶ μὲ ἀποκοιμίζουν! δοῦναι καὶ λαβεῖν ἀπὸ πλευρᾶς χάριτος εἶναι ἡ ἐκκλησιαστικὴ ζωή.
Κι ἴσως χρειάζεται νὰ ὑπενθυμίσουμε ὅτι ἡ τέτοιου τύπου προσευχή, ἡ βραδινὴ λόγῳ ἀϋπνίας εἶναι ἀξεπέραστη βεβαίως ἡ προσευχὴ ἡ βραδινὴ ποὺ γίνεται λόγῳ ἀγρυπνίας ἀλλὰ καὶ κάθε προσευχὴ τῆς ὅποιας ὥρας μὲ «ἀντικείμενο» τοὺς συνανθρώπους μας, ἀποτελεῖ προτροπὴ καὶ ἐντολὴ τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ καὶ δὲν συνιστᾶ ἁπλῶς ἔκφραση ἑνὸς δικοῦ μας «φιλότιμου» καὶ καλῆς διαθέσεως. «Εὔχεσθε ὑπὲρ ἀλλήλων, ὅπως ἰαθῆτε» τονίζει θεόπνευστα ὁ ἅγιος Ἰάκωβος ὁ ἀδελφόθεος, εὑρισκόμενος μέσα στὸ κλίμα τοῦ φρονήματος τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, δηλαδὴ μέσα σὲ ὅ,τι μνημονεύσαμε καὶ παραπάνω: εἴμαστε ὅλοι μετὰ Χριστὸν ἑνωμένοι μὲ Ἐκεῖνον καὶ μεταξύ μας, ὀργανικὰ καὶ ἀδιάσπαστα, τόσο ποὺ ἡ ταυτότητά μας νὰ καθορίζεται ἀποκλειστικὰ ἀπὸ τὴν πραγματικότητα αὐτήν. Τὸ ὅραμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ἄλλωστε αὐτὸ ἦταν καὶ πάνω σ’ αὐτὸ κρινόμαστε ἂν εἴμαστε μαθητές Του ἢ ὄχι: «Ἵνὰ πάντες ἕν ὦσιν». «Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὑμεῖς ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν ὑμῖν».
Πηγή: «Γέρων Ἀνανίας. Ἡ ἀγκαλιὰ στὰ Ἐξάρχεια», π. Γεώργιος Δορμπαράκης, ἐκδ. ἀκολουθεῖν, σέλ.115-120
