Η παρέμβαση της πολιτικής εξουσίας στον διορισμό εκκλησιαστικών ηγετών (Καισαροπαπισμός) και η μετατροπή τους σε κρατικούς υπαλλήλους αποτελεί διαχρονική πληγή της Εκκλησίας.
Όταν Πατριάρχες και Αρχιεπίσκοποι υποτάσσουν τον Λόγο του Θεού σε κυβερνητικές οδηγίες με αντάλλαγμα μισθούς, προνόμια και κοσμική δύναμη, η Ορθόδοξη Θεολογία και οι Ιεροί Κανόνες προβλέπουν τα εξής:
Πνευματική Έκπτωση: Από Ποιμένες γίνονται «Μισθωτοί»
Η προειδοποίηση του Χριστού: Στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη (10, 12-13) ο Κύριος περιγράφει ακριβώς αυτή την κατάσταση: «ὁ μισθωτός καί οὐκ ὤν ποιμήν… φεύγει ὅτι μισθωτός ἐστι καί οὐ μέλει αὐτῷ περί τῶν προβάτων». Ο ηγέτης που διορίζεται για να εξυπηρετεί το κράτος δεν ενδιαφέρεται για τη σωτηρία των ψυχών, αλλά για τη διατήρηση της θέσης του.
Η Σιμωνία και ο 30ος Αποστολικός Κανόνας: Ο κανόνας αυτός είναι καταπέλτης. Ορίζει ότι όποιος επίσκοπος αποκτά τη διοίκηση μιας εκκλησίας χρησιμοποιώντας κοσμικούς άρχοντες (πολιτική παρέμβαση), καθαιρείται αμέσως και αφορίζεται πλήρως, μαζί με όσους τον ακολουθούν.
2. Η Στάση τους στο «Σφράγισμα» και τις Κυβερνητικές Εντολές Η καθησύχαση ως δόλος: Όταν οι ηγέτες αυτοί υποβαθμίζουν πνευματικούς κινδύνους ή ζητήματα ελευθερίας της συνείδησης (όπως το σφράγισμα ή η ψηφιακή υποδούλωση) λέγοντας «δεν είναι τίποτα», λειτουργούν ως ναρκωτικό για τα πνευματικά αντανακλαστικά του λαού. οι διοικούντες την Εκκλησία θα καθησυχάζουν τον κόσμο για να μην αντιδρά, λέγοντας ότι «πρόκειται απλώς για ένα σύστημα εξυπηρέτησης» ή «μια ταυτότητα». Να τόνιστεί ότι με αυτόν τον τρόπο οι άνθρωποι οδηγούνται στην πνευματική απώλεια χωρίς να το καταλάβουν, επειδή εμπιστεύτηκαν τυφλά τους συμβιβασμένους ποιμένες.
3. Τι πρέπει να κάνει ο Πιστός Λαός; «Πειθαρχείν δεῖ Θεῷ μάλλον ή ἀνθρώποις» (Πράξεις 5, 29): Η εντολή των Αποστόλων είναι ξεκάθαρη. Όταν οι εντολές της κυβέρνησης και των συμβιβασμένων αρχιερέων έρχονται σε σύγκρουση με το Ευαγγέλιο, ο πιστός οφείλει να επιλέξει τον Θεό και να αρνηθεί την υπακοή στους εκπεσόντες ηγέτες.
Αναζήτηση αληθινών πνευματικών: Όπως συνέβη στην Εικονομαχία και σε περιόδους διωγμών, ο πιστός λαός απομακρύνεται από τους «κρατικούς» ναούς και τους μισθοφόρους ιεράρχες.
Αναζητά το Φως σε ταπεινούς ιερείς, σε μοναστήρια και σε πνευματικούς οδηγούς που δεν έχουν λυγίσει μπροστά στο χρήμα και την κρατική εξουσία.
More Read
Ο λαός παραμένει ο κριτής: Οι τίτλοι, τα χρυσά άμφια και οι μεγαλοπρεπείς θρόνοι των Πατριαρχών δεν έχουν καμία πνευματική ισχύ αν έχουν χάσει την Αλήθεια.
Στην Ορθοδοξία, η εξουσία πηγάζει από την τήρηση της Αλήθειας, όχι από το κυβερνητικό ΦΕΚ διορισμού.
Πώς η Εκκλησία αντιμετώπισε το φαινόμενο των «Λαψών» (χριστιανών και κληρικών που συμβιβάστηκαν με τις κρατικές εντολές των διωκτών στο παρελθόν).
1. Το Ιστορικό Πλαίσιο: Ο Διωγμός του Δεκίου (250 μ.Χ.)
Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Δέκιος δεν ήθελε απλώς να σκοτώσει τους Χριστιανούς, αλλά να αφανίσει την πίστη τους. Εξέδωσε διάταγμα που υποχρέωνε κάθε πολίτη να θυσιάσει στους θεούς της αυτοκρατορίας.
Όσοι συμμορφώνονταν, έπαιρναν ένα επίσημο κυβερνητικό πιστοποιητικό, το «libellus» (λιβέλλος).
Αυτό το έγγραφο αποδείκνυε ότι ο κάτοχός του ήταν νομοταγής στο κράτος και είχε αρνηθεί έμμεσα ή άμεσα τον Χριστό.
Η πίεση ήταν τεράστια και πολλοί Χριστιανοί λύγισαν.
Οι «Πεπτωκότες» (Lapsi) χωρίστηκαν σε κατηγορίες, ανάλογα με τον βαθμό του συμβιβασμού τους:
(Θυσιάσαντες): Αυτοί που προσέφεραν θυσίες στα είδωλα. Thurificati (Θυμιάσαντες): Αυτοί που έριξαν λίγο λιβάνι μπροστά στο άγαλμα του αυτοκράτορα. Libellatici (Λιβελλάριοι): Αυτοί που δεν θυσίασαν οι ίδιοι, αλλά δωροδόκησαν τους κρατικούς υπαλλήλους για να τους δώσουν το κυβερνητικό πιστοποιητικό (το libellus).
Έλεγαν: «Δεν πειράζει, εσωτερικά πιστεύω στον Χριστό, απλώς παίρνω το χαρτί για να μην έχω προβλήματα με το κράτος».
More Read
Η Αποστασία των Κληρικών και των Επισκόπων
Το πιο θλιβερό κομμάτι εκείνης της περιόδου ήταν η στάση πολλών ποιμένων. Όπως σημειώνει ο Άγιος Κυπριανός, Επίσκοπος Καρχηδόνας, ο οποίος έζησε τα γεγονότα: «Πολλοί επίσκοποι, που έπρεπε να είναι παράδειγμα για τους άλλους, περιφρόνησαν το θείο καθήκον τους, εγκατέλειψαν τις ενορίες τους και έτρεξαν στις αγορές για να εξασφαλίσουν τα πλούτη τους και να συμβιβαστούν με τις κρατικές εντολές».
Αυτοί οι αρχιερείς καθησύχαζαν το ποίμνιο λέγοντας ότι «το χαρτί (libellus) είναι μια απλή κρατική διατύπωση» και «δεν πειράζει να υπακούσουμε τώρα στην κυβέρνηση για να κρατήσουμε ανοιχτές τις εκκλησίες μας».
Πώς Αντέδρασε η Εκκλησία μετά τον Διωγμό;
Όταν ο διωγμός πέρασε, χιλιάδες «πεπτωκότες» (λαϊκοί και κληρικοί) θέλησαν να επιστρέψουν στην Εκκλησία, μετανιωμένοι για τον συμβιβασμό τους. Η Εκκλησία, μέσω Τοπικών Συνόδων (στη Ρώμη και την Καρχηδόνα το 251 μ.Χ.), έλαβε πολύ αυστηρές αλλά και θεραπευτικές αποφάσεις:
Αφορισμός και Μετάνοια: Όσοι είχαν πάρει το πιστοποιητικό ή είχαν θυσιάσει, αποκόπηκαν αμέσως από τη Θεία Κοινωνία.
Τους επιβλήθηκαν πολυετή και αυστηρά επιτίμια μετάνοιας για να καταλάβουν το μέγεθος της προδοσίας τους.
Η εξίσωση των Λιβελλάριων: Η Εκκλησία έκρινε ότι και οι Libellatici (αυτοί που πήραν απλώς το κυβερνητικό έγγραφο χωρίς να προσκυνήσουν) ήταν εξίσου ένοχοι άρνησης του Χριστού. Το επιχείρημα ήταν ότι δέχτηκαν να φέρουν πάνω τους τη σφραγίδα της υποταγής σε μια αντίθεη εξουσία.
Η τύχη των Συμβιβασμένων Κληρικών: Για τους επισκόπους και τους ιερείς που λύγισαν ή προέτρεψαν τον λαό σε συμβιβασμό, η απόφαση ήταν αμείλικτη: Καθαιρέθηκαν οριστικά.
Ακόμα και όταν μετανόησαν ειλικρινά, έγιναν δεκτοί στην Εκκλησία μόνο ως απλοί λαϊκοί.
Δεν τους επιτράπηκε ποτέ ξανά να αγγίξουν το Ιερό Θυσιαστήριο, διότι ένας ποιμένας που προδίδει το ποίμνιο για τα προνόμιά του χάνει την πνευματική του πατρότητα.
Η Σύνδεση με το Σήμερα Η ιστορία των Λαψών δείχνει ότι η τακτική των συμβιβασμένων ηγετών παραμένει η ίδια ανά τους αιώνες: Χρησιμοποιούν το επιχείρημα της «νομοταγής συμπεριφοράς» και της «εξυπηρέτησης» για να δικαιολογήσουν την υποταγή τους.
Ναρκώνουν τη συνείδηση των πιστών λέγοντας «δεν είναι τίποτα», ώστε να μην υπάρξουν αντιδράσεις. Προστατεύουν τους μισθούς και τις θέσεις τους, μετατρέποντας την Εκκλησία από σώμα Χριστού σε υπουργική υπηρεσία.
Η προειδοποίηση του Αποστόλου Παύλου: Στις Πράξεις των Αποστόλων (20, 29-30), ο Παύλος αποχαιρετά τους πρεσβυτέρους της Εφέσου και τους προειδοποιεί: «Εγώ γνωρίζω ότι μετά την αναχώρησή μου θα εισβάλουν ανάμεσά σας λύκοι βαρείς, που δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο.
Ακόμα και από εσάς τους ίδιους θα βγουν άνθρωποι που θα διδάσκουν διαστρεβλωμένα πράγματα για να παρασύρουν τους μαθητές μαζί τους».
Η προφητεία του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού: Ο εθναπόστολος του 18ου αιώνα είχε πει χαρακτηριστικά: «Οι κληρικοί θα γίνουν οι χειρότεροι και οι ασεβέστεροι των όλων» και «Οι ζητούντες να μάθουν την αλήθειαν, θα την ζητούν από τους ευσεβείς λαϊκούς, διότι οι ποιμένες θα έχουν γίνει λύκοι».
Αυτό δείχνει ότι η πίστη θα κρατηθεί ζωντανή από τον απλό, πιστό λαό.
Η πνευματική κατάσταση των «ψευδοποιμένων»: Σύμφωνα με τη διδασκαλία των Πατέρων, οι αποστατημένοι αρχιερείς των εσχάτων καιρών: Θα επιδιώκουν την κοσμική δόξα, τα πλούτη και την αναγνώριση από τις γήινες εξουσίες.
Θα κηρύττουν μια πίστη αλλοιωμένη, προσαρμοσμένη στα μέτρα του σύγχρονου υλιστικού κόσμου (οικουμενισμός, ισοπέδωση των δογμάτων).
Θα διώκουν, συχνά με δόλιο τρόπο, τους πραγματικούς πιστούς και τους παραδοσιακούς ιερείς που αρνούνται να τους ακολουθήσουν στην αποστασία.
More Read
Η Τελική Έκβαση Παρά τη θλίψη που προκαλεί η θέα αποστατών αρχιερέων, η Εκκλησία υπενθυμίζει ότι ο πραγματικός Αρχηγός και Κεφαλή της Εκκλησίας είναι ο Ιησούς Χριστός, και όχι οι άνθρωποι.
Οι ψευδοποιμένες θα έχουν την ίδια κατάληξη με τους ιστορικούς αιρετικούς, ενώ ο πιστός λαός, μένοντας πιστός στην Παράδοση και τα Μυστήρια, θα καθοδηγηθεί με ασφάλεια από τον ίδιο τον Θεό.
Πώς Προστατεύεται ο Πιστός από τους Δόλιους και τους Αποστάτες .
Ο λαός του Θεού δεν είναι απροστάτευτος. Η Εκκλησία παρέχει συγκεκριμένα πνευματικά όπλα απέναντι σε κάθε δολιότητα: Πνευματική Εγρήγορση (Διάκριση): Ο πιστός καλείται να μην ακολουθεί τυφλά κανέναν ηγέτη αν αυτός παρεκκλίνει από την αλήθεια.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος συμβουλεύει: «Αν ο επίσκοπος έχει κακή πίστη (αίρεση/αποστασία), φεύγε και απέφευγέ τον, όχι μόνο άνθρωπος αν είναι, αλλά ακόμη κι αν είναι άγγελος εξ ουρανού».
Η Μυστηριακή Ζωή: Η συχνή Εξομολόγηση και η Θεία Κοινωνία θωρακίζουν τον άνθρωπο. Όταν ο πιστός είναι ενωμένος με την Αγία Τριάδα, καμία δόλια ενέργεια ή πνευματική επίθεση δεν μπορεί να βλάψει την ψυχή του.
Η Προσευχή και ο Σταυρός: Το σημείο του Σταυρού και η επίκληση του ονόματος του Ιησού Χριστού διαλύουν τις παγίδες των δόλιων ανθρώπων και των δαιμόνων. Η ιστορία είναι γεμάτη από αγίους που επιβίωσαν από δόλιες δηλητηριάσεις ή συνωμοσίες επειδή είχαν ακλόνητη πίστη.
Η Υπομονή των Αγίων: Ο Θεός επιτρέπει μερικές φορές τη δράση των αποστατών για να δοκιμαστεί και να φανερωθεί η γνησιότητα της πίστης των εκλεκτών Του. Η τελική νίκη όμως ανήκει πάντα στον Χριστό και τον λαό Του.
