Το φιλότιμο δεν είναι μια όμορφη λέξη που τη χρησιμοποιούμε για να χαρακτηρίσουμε κάποιον.
Δεν είναι λόγια, υποσχέσεις, χαμόγελα και φιλοφρονήσεις.
Το φιλότιμο φαίνεται στον τρόπο που σκέφτεται ο άνθρωπος.
Στον τρόπο που κοιτάζει τον διπλανό του.
Στο αν μπορεί να βάλει για λίγο τον εαυτό του στη θέση του άλλου.
Στο αν μπορεί να νιώσει την κούραση, τον πόνο, την αγωνία και τη στενοχώρια του, χωρίς εκείνος να χρειάζεται να τα φωνάξει.
Φιλότιμο είναι να καταλαβαίνεις.
Να καταλαβαίνεις ότι ο άλλος κουράστηκε και να μην του φορτώνεις κι άλλα.
Να καταλαβαίνεις ότι πληγώθηκε και να προσέχεις τη συμπεριφορά σου.
Να βλέπεις κάποιον να δυσκολεύεται και να μην περιμένεις να σου ζητήσει βοήθεια.
Φιλότιμο είναι να λες:
«Άσε, θα το κάνω εγώ.»
«Μην κουράζεσαι, είμαι εδώ.»
«Σε θυμήθηκα.»
«Χρειάζεσαι κάτι;»
Και να τα λες όχι από υποχρέωση, αλλά επειδή η καρδιά σου δεν σε αφήνει αδιάφορο.
Φιλότιμο είναι να θυμάσαι.
Να θυμάσαι εκείνον που κάποτε σου έδωσε το χέρι όταν ήσουν πεσμένος.
Εκείνον που σε βοήθησε όταν δεν είχες τίποτα να του προσφέρεις.
Εκείνον που σε υπερασπίστηκε όταν όλοι οι άλλοι σώπαιναν.
Εκείνον που στάθηκε στο πλευρό σου χωρίς να περιμένει ανταπόδοση.
Ο αχάριστος ξεχνά γρήγορα.
Ο φιλότιμος δεν ξεχνά.
Δεν ξεχνά το καλό.
Δεν ξεχνά μια ευεργεσία.
Δεν ξεχνά ένα πιάτο φαγητό, μια κουβέντα παρηγοριάς, ένα τηλεφώνημα στην κατάλληλη στιγμή, ένα χέρι που άπλωσε κάποιος όταν όλοι οι άλλοι είχαν φύγει.
Φιλότιμο είναι η ευγνωμοσύνη.
Να μην πιστεύεις ότι όλα όσα σου προσφέρουν οι άλλοι είναι αυτονόητα.
Να μπορείς να πεις ένα ειλικρινές «ευχαριστώ».
Να αναγνωρίζεις τον κόπο των ανθρώπων.
Να τιμάς εκείνους που σε αγάπησαν.
Γιατί δυστυχώς υπάρχουν άνθρωποι που όσο σε χρειάζονται σε θυμούνται, σε επαινούν και σε πλησιάζουν. Μόλις όμως τελειώσει η ανάγκη τους, τελειώνει και η ευγένειά τους.
Αυτό δεν είναι φιλότιμο.
Φιλότιμο είναι να παραμένεις άνθρωπος ακόμη κι όταν δεν έχεις πλέον τίποτα να κερδίσεις.
Φιλότιμο είναι επίσης να μην εκμεταλλεύεσαι την καλοσύνη του άλλου.
Επειδή κάποιος δεν σου λέει «όχι», δεν σημαίνει ότι πρέπει να τον εξαντλείς.
Επειδή κάποιος είναι υπομονετικός, δεν σημαίνει ότι δεν κουράζεται.
Επειδή συγχωρεί, δεν σημαίνει ότι δεν πληγώνεται.
Επειδή χαμογελά, δεν σημαίνει ότι όλα μέσα του είναι καλά.
Ο φιλότιμος άνθρωπος αυτά τα καταλαβαίνει πριν του τα εξηγήσουν.
Και κάτι ακόμη.
Φιλότιμο είναι να μπορείς να παραδεχθείς το λάθος σου.
Να μη σε εμποδίζει ο εγωισμός να πεις:
«Έκανα λάθος.»
«Σε αδίκησα.»
«Συγχώρεσέ με.»
Μερικοί άνθρωποι προτιμούν να χάσουν έναν άνθρωπο παρά να χάσουν λίγο από τον εγωισμό τους.
Και στο τέλος μένουν μόνοι, έχοντας πάντα «δίκιο».
Τι να το κάνεις όμως το δίκιο, όταν γύρω σου έχεις αφήσει πληγωμένες καρδιές;
Το φιλότιμο είναι λεπτότητα ψυχής.
Είναι να μη μιλήσεις άσχημα, ενώ μπορείς.
Να μην εκδικηθείς, ενώ έχεις την ευκαιρία.
Να μην ξεφτιλίσεις τον άλλον για ένα λάθος του.
Να μη χρησιμοποιήσεις ένα μυστικό που σου εμπιστεύτηκε για να τον πληγώσεις.
Γιατί το φιλότιμο δεν έχει σχέση μόνο με το τι κάνεις.
Έχει σχέση και με αυτά που **θα μπορούσες να κάνεις, αλλά επιλέγεις να μην κάνεις**, επειδή μέσα σου υπάρχει συνείδηση.
Σήμερα έχουμε γεμίσει λόγια.
Λόγια για αγάπη.
Λόγια για ανθρωπιά.
Λόγια για σεβασμό.
Λόγια για φιλία.
Λόγια για πίστη.
Και όμως, πολλές φορές, όταν ο άνθρωπος δίπλα μας χρειάζεται κάτι απλό, κάνουμε πως δεν βλέπουμε.
Τι αξία έχει να λες ότι αγαπάς τους ανθρώπους, όταν αδιαφορείς για τον άνθρωπο που έχεις μπροστά σου;
Τι αξία έχει η ευγένεια μπροστά στον κόσμο, όταν πίσω από κλειστές πόρτες γίνεσαι σκληρός;
Τι αξία έχει να δείχνεις καλός, όταν το καλό σου υπάρχει μόνο όταν σε συμφέρει;
Το πραγματικό φιλότιμο δεν χρειάζεται κοινό.
Κάνει το καλό και όταν κανείς δεν βλέπει.
Δεν τραβά φωτογραφία για να αποδείξει ότι βοήθησε.
Δεν διαφημίζει την προσφορά του.
Δεν ζητά ανταπόδοση.
Δεν κρατά λογαριασμό.
Κάνει το καλό επειδή δεν μπορεί να κάνει αλλιώς.
Κι αυτή είναι η μεγάλη διαφορά.
Υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν το καλό για να φανούν καλοί.
Και υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν το καλό επειδή **είναι καλοί**.
Αυτοί οι δεύτεροι είναι που κρατούν ακόμη τον κόσμο όρθιο.
Οι άνθρωποι που έχουν φιλότιμο είναι συχνά εκείνοι που πληγώνονται περισσότερο, γιατί σκέφτονται τους άλλους όπως θα ήθελαν να σκέφτονται κι εκείνοι.
Όμως δεν πρέπει να μετανιώνουν για την καλοσύνη τους.
Σε έναν κόσμο που μαθαίνει στον άνθρωπο να λέει συνεχώς «εγώ», το φιλότιμο τού μαθαίνει να θυμάται και το «εσύ».
Και στον χριστιανικό δρόμο, ακόμη περισσότερο, το φιλότιμο γίνεται έμπρακτη αγάπη.
Όχι αγάπη στα λόγια.
Αγάπη που υπηρετεί.
Που συγχωρεί.
Που σηκώνει βάρη.
Που σκύβει στον πόνο του άλλου.
Που δεν προσπερνά τον πληγωμένο άνθρωπο.
Αυτό μας έδειξε ο Χριστός.
Να βλέπουμε πίσω από το πρόσωπο την καρδιά.
Πίσω από το λάθος τον πληγωμένο άνθρωπο.
Πίσω από την ανάγκη έναν αδελφό.
Γι’ αυτό και πριν πούμε ότι έχουμε φιλότιμο, ας αναρωτηθούμε:
Θυμόμαστε όσους μας βοήθησαν;
Νοιαζόμαστε για εκείνους που μας χρειάζονται;
Μπορούμε να πούμε «ευχαριστώ» και «συγγνώμη»;
Μπορούμε να βοηθήσουμε χωρίς να περιμένουμε αντάλλαγμα;
Μπορούμε να σεβαστούμε τον άνθρωπο ακόμη κι όταν δεν έχουμε τίποτα να κερδίσουμε από αυτόν;
Εκεί φαίνεται ο χαρακτήρας.
Εκεί φαίνεται η ποιότητα.
Εκεί φαίνεται το φιλότιμο.
Γιατί ο άνθρωπος μπορεί να ξεχάσει πολλά.
Μπορεί να ξεχάσει τι φορούσες.
Τι αυτοκίνητο είχες.
Πόσα χρήματα κέρδιζες.
Ποια θέση κατείχες.
Πόσο δυνατός φαινόσουν.
Όμως δύσκολα θα ξεχάσει **πώς του φέρθηκες όταν σε είχε ανάγκη.**
Κι αυτή είναι ίσως η πιο αληθινή περιουσία που αφήνει πίσω του ένας άνθρωπος:
να λένε για εκείνον,
**«Ήταν άνθρωπος με καρδιά.
Δεν ξεχνούσε.
Δεν προσπερνούσε.
Δεν κοιτούσε μόνο τον εαυτό του.
Είχε φιλότιμο.»**
Γιατί το φιλότιμο δεν αγοράζεται.
Δεν διδάσκεται με διαλέξεις.
Δεν φοριέται σαν προσωπείο.
Το φιλότιμο κατοικεί βαθιά στην ψυχή.
**Και όταν υπάρχει, δεν χρειάζεται να το διαφημίσεις.
Θα το καταλάβουν οι άλλοι από τον τρόπο που τους φέρεσαι.**
π. Δημήτριος Αργύρης
Πρωτοπρεσβύτερος
Charalampos Karkatsalis
