Οἱ Ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, άκολουθώντας τή διδασκαλία καί τό πνεῦμα τῆς Ἱερᾶς Γραφῆς, ὡς πρός τή γένεση τῆς ψυχῆς, συμφωνοῦν ὅλοι καί ἐκφέρουν τήν ίδια ἄποψη.
Ὁ Μέγας Αθανάσιος ἀναφέρει: «Ἡ ψυχή ὀνομάζεται με δύο τρόπους: Λέγεται ἄλογη, καί τέτοια εἶναι ἡ ψυχή τῶν κτηνῶν· Λέγεται λογική καί τέτοια εἶναι ἡ ψυχή τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ψυχή τῶν κτηνῶν δημιουργήθηκε ἀπό τό χῶμα, σύμφωνα μέ τήν προσταγή τοῦ Θεοῦ, ὅπως λέει ἡ θεία Γραφή. Αλλ’ ὁ ἄνθρωπος ἔλαβε ψυχή ἀπό τή θεία πνοή καί γι’ αὐτό τά θεία γνωρίζει, τά ἄνω ἐπιδιώκει, τά οὐράνια κατανοεῖ καί εἶναι λογικός καί μέ νοῦ».
Ὁ Θεολόγος Γρηγόριος πάλι, ἀναφέρει σε στίχους του γιά τήν ψυχή: «…Ἡ ψυχή συμπλέκεται χωρίς νά γίνεται σε μᾶς ἀντιληπτή, γλυστράει στήν πλάση τοῦ πηλοῦ κι ὁ Πλάστης γνωρίζει τό πῶς ἔδωσε τήν πρώτη πνοή κι ἔσμιξε γῆ κι εἰκόνα».
Ὁ θεῖος Χρυσόστομος λέει τά ἑξῆς: «Τό σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ὁ Θεός τό ἔλαβε ἀπό τή γῆ, τήν ψυχή ὅμως τήν ἔδωσε Αὐτός (= ὁ Θεός) κτίζοντάς την, δημιουργώντας την, ἐκβάλλοντάς την, ὄχι ἀπό τήν ίδια οὐσία (= δηλ. ἀπό τό χῶμα τοῦ σώματος) ὥστε, ὅταν πεθάνει τό σῶμα ἢ ὁ ἄνθρωπος, νά μήν άπογοητευόμαστε γιά τήν ψυχή…» «Τί κι ἄν τό σῶμα εἶναι θαμμένο σε τάφο; Μήν περιμένεις νά εἶναι κεῖ καί ἡ ψυχή. Γιατί οὔτε ἀπό τή γῆ προέρχεται, οὔτε στή γῆ καταλήγει».
Καί ὁ Μέγας Βασίλειος, πιστεύει ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι σύνθετος, ἀπό γήϊνο σῶμα καί οὐράνια ψυχή: «Σύνθετος εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἀπό ψυχή καί σῶμα. Ἡ σάρκα εἶναι ἀπό τή γῆ καί ἡ ψυχή οὐράνια».
Ὁ θεηγόρος Κύριλλος Αλεξανδρείας άναφέρει: «Ὁ Δημιουργός ὅλων ἔπλασε τόν ἄνθρωπο ἀπό τή γῆ, δηλ. τό σῶμα. Καί τόν ἐμψύχωσε μέ ψυχή ζῶσα καί νοερή, μέ τρόπο, πού Αὐτός γνωρίζει καί τοῦ ἐμφύσησε, μέ φυσικό τρόπο, τήν ἐπιθυμία καί τή γνώση κάθε ἀγαθοῦ πράγματος».
Ὁ φιλόσοφος καί ὁμολογητής Μάξιμος ὑποστηρίζει: «Ἡ γένεση τῆς ψυχῆς δέ γίνεται ἀπό ὑλική οὐσία, ὅπως τά σώματα, ἀλλά μέ θέλημα τοῦ Θεοῦ καί μέ τή ζωτική ἔμπνευση μέ τρόπο ἄρρητο καί ἄγνωστο, πού μόνο ὁ Δημιουργός της γνωρίζει».
More Read
Ὁ σοφώτατος Φώτιος ἀναφέρει: «Διά τοῦ πνεύματος, δηλαδή τοῦ ἐμφυσήματος, στή συνέχεια δημιουργήθηκε ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου».
Καί ὁ ἱερός Θεοδώρητος ύποστηρίζει: «Τόν ἄνθρωπο ὁ Θεός τόν ἐποίησε ἀπ’ αὐτά, πού ὑπάρχουν κι ἀπ’ αὐτά, πού δέν ὑπάρχουν. Τό σῶμα του τό ἔπλασε παίρνοντας χῶμα ἀπό τή γῆ, τήν ψυχή ὅμως τή δημιούργησε ἀπ’ αὐτά, πού δέν ὑπάρχουν. Γιατί καί ὁ θειότατος Μωϋσῆς εἶπε, ὅτι ὁ Ἀδάμ πρῶτα πλάσθηκε ὡς πρός τό σῶμα καί ἀφοῦ ἐμφύσησε στό πρόσωπό του (ὁ Θεός) πνοή ζωῆς, ἔγινε ὁ ἄνθρωπος ψυχή ζῶσα. Ἐκεῖνο τό φύσημα δέν λέμε ὅτι εἶναι μέρος τῆς θείας οὐσίας… ἀλλά λέμε ὅτι ἡ φύση τῆς ψυχῆς ὑποδηλώνεται μ’ αὐτό τό φύσημα καί ὅτι ἡ ψυχή εἶναι πνεῦμα λογικό καί νοερό».
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμάς λέει: «Ὁ Θεός τόν Ἀδάμ, τόν προπάτορά μας, τόν ἔκτισε κατ’ εἰκόνα Του καί καμμιά κακία δέν τοῦ ἔδωσε, ἀλλά μέ τήν ψυχή τοῦ ἐνέπνευσε καί τή χάρη τοῦ θείου πνεύματος, πού τόν συντηρεί σε καινούργια ζωή καί τόν ὁδηγεῖ στήν ὁμοίωση».
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός ἀναφέρει: «Ἡ ψυχή εἶναι οὐσία ζῶσα, ἀπλή καί ἀσώματη, ἀόρατη ἀπό τή φύση μας, μέ τά σωματικά μάτια, λογική καί νοερή, ἄμορφη, πού κατοικεί σέ ὀργανικό σῶμα καί παρέχει αὔξηση ζωῆς καί αἴσθησης καί γέννησης. Δέν ἔχει σάν κάτι διαφορετικό ἀπ’ αὐτή τό νοῦ, ἀλλά τόν ἔχει σάν το καθαρώτερο στοιχείο της. Γιατί, ὅπως εἶναι τό μάτι στὸ σῶμα, ἔτσι εἶναι καί στήν ψυχή ὁ νοῦς. Εἶναι ἐλεύθερη ἡ ψυχή, μέ θέληση ένεργητική, τρεπτή, δηλαδή, μπορεί να μεταβάλλεται μέ τή θέλησή της (πρός τό καλό ἤ τό κακό) καί ὅτι εἶναι καί κτιστή. Ὅλα αὐτά τά ἔλαβε κατά φυσική τάξη ἀπό τή χάρη τοῦ Δημιουργοῦ της, ἀπό τήν ὁποία πῆρε καί τήν ὀντότητα καί μ’ αὐτό τόν τρόπο πῆρε τήν ὕπαρξη» (Δαμασκ. Ἔκδοσις Ἀκριβής τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως, βιβλ. β’, Περί ἀνθρώπου, κεφ. κστ’).
Ὁ θείος Γρηγόριος στό λόγο του, γιά τήν ἐνέργεια τοῦ θείου βαπτίσματος, ἀναφέρει: «Ἐπειδή είμαστε ὄντα σύνθετα, ἀπό ψυχή καί σῶμα, ἀπό ὁρατή καί ἀόρατη φύση, διπλή εἶναι καί ἡ κάθαρση, ἐννοῶ μέ νερό καί ῞Αγιο Πνεῦμα. Τό πρῶτο τό λαμβάνομε ορατά καί σωματικά, τό δεύτερο ἀσώματα καί ἀόρατα. Καί τό πρῶτο εἶναι τυπικό· ἐνῶ τό δεύτερο, τό Ἅγιο Πνεῦμα, οὐσιαστικό καί μπορεῖ νά καθαρίζει τά βάθη. Αὐτό τό Πνεῦμα ἔρχεται σά βοήθεια τῆς πρώτης δημιουργίας καί μᾶς κάνει ἀπό παλαιούς καινούργιους καί ἀπ’ ὅ,τι εἶμαστε τώρα, θεόμορφους, άναχωνεύοντάς μας χωρίς φωτιά καί ἀνακτίζοντάς μας, χωρίς πρῶτα νά μᾶς κατεδαφίσει» (Ἀγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου: Περί ἐνεργείας τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος, τόμ. Β’, σελ. 368).
Πηγή: «Ἡ Ἀθανασία τῆς Ψυχῆς», Ἁγίου Νεκταρίου Μητροπολίτου Πενταπόλεως, Β’ ἐκδοση 2012, Χριστιανικὴ Ἕνωση Καβάλας, σέλ.41-44
(Πόνημα τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου, ἁπλοποιημένο ἀπὸ ὁμάδα συνεργατῶν τῆς Χριστιανικῆς Ἕνωσης Καβάλας)
